افزایش حملات حیوانات وحشی به انسان: دلایل، آمارها و راهکارهای همزیستی

دو زن اخیرا از برخوردهای وحشتناک با حیوانات وحشی در ایالات متحده جان سالم به در بردند. کری برگر در حال دوچرخهسواری با دوستانش در مسیر جنگلی توکول کریک نزدیکی شهر فال سیتی واشنگتن بود که دو شیر کوهی جلوی آنها ظاهر شدند. یکی از شیرها به داخل جنگل رفت، اما دیگری به او حمله کرد و صورتش را گاز گرفت و پانزده دقیقه او را رها نکرد. پس از تلاش دوستان برگر برای رهایی او با ضربات سنگ، چوب و چاقو و هدف قرار دادن چشمها و دهان جانور، شیر کوهی سرانجام او را رها کرد. برگر توانست با پشتیبانی دوستانش فرار کند، اما به طور دائمی دچار صدمه جدی و دائمی به اعصاب صورتش شد.
ونسا چاپوت در حالی که با سگش در محله هاینس در منطقه یوکان کانادا میدوید، با سه خرس گریزلی روبرو شد. وقتی قلاده سگش باز شد، یکی از خرسها به او حمله کرد و آروارههایش را روی سر چاپوت گذاشت. خوشبختانه کلیپس موی او در دهان خرس شکسته و خرس را کرد. سگش حواس خرس را پرت کرد و به او اجازه داد فرار کند، اگرچه او دچار صدمات قابلتوجهی از جمله صدمه عصبی و شکستگی استخوان شد.
برخورد انسان با گوشتخواران تبدیل حرکت دفاعی حیوانات میشود
هنگامی که انسان و گوشتخواران بهطور غیرمنتظره با یکدیگر روبرو میشوند، عنصر غافلگیری جهت ابراز حرکت دفاعی در حیوانات میشود. نه برگر و نه چاپوت کاری برای تحریک درگیریها انجام ندادند. به عنوان مثال، خرس گریزلی ممکن است تحت تأثیر هراس تلاش کند فرد را به زمین بزند یا از پا درآورد و سپس فرار میکند. این الگو رایج در برخورد خرس است.
کریستوفر سروهین، سرگروه برنامه بازیابی خرس گریزلی بازنشسته در خدمات ماهی و حیات وحش ایالات متحده، میگوید در اکثر موارد مقامات عمل مهلکی علیه خرسها انجام نمیدهند؛ بااینحال هم شیر کوهی و هم خرس گریزلی که در حملات تازه به انسانها دخیل بودند کشته شدند. با گسترش جمعیت انسانی و تغییرات آبوهوا که زیستگاهها را تغییر میدهد، درگیری بین انسان و حیات وحش افزایش مییابد. این روال میتواند تلاشهای حفاظتی را تضعیف کند، همانگونه که با افت جمعیت گرگ در اروپا و ایالات متحده و انقراض برخی زیرگونههای ببر در نیمکره جنوبی مشاهده شده است.
وینچنزو پنتریانی، محقق شورای ملی تحقیقات اسپانیا (CSIC)، میگوید دقت بسیاری حوالی این حملات وجود دارد، اما در حقیقت تعداد حملات بسیار کم است. مطابق مطالعهای در سال ۲۰۲۳ که توسط پنتریانی انجام شده، بین سالهای ۱۹۵۰ تا ۲۰۱۹، تعداد ۵٬۰۸۹ حمله از گوشتخواران بزرگ در سراسر جهان ثبت شده است. تنها ۳۲ درصد از این حملات به مرگ انسانها منجر شده و عامل دو سوم تلفات، گربههای بزرگ همانند شیرها و شیرهای کوهی بودهاند.
حملات گوشتخواران به انسان سه عامل مهم دارد که میتوان از برخی از آنها جلوگیری کرد
پرخاشگری طبیعی این نوع درگیری وقتی رخ میدهد که حیوانات، همانند مادهایی که از بچههای خود یا حیواناتی که از منبع غذایی محافظت میکنند، حس خطر کنند. اگر مردم از این حیوانات و منابع آنها دوری کنند، طبق معمول میتوان از درگیری اجتناب کرد.
درگیریهای مرتبط با غذا گوشتخوارانی که به غذای انسان وابسته میشوند و غذا را در کمپها یا سطلهای زباله مییابند، هراس طبیعی خود را از انسان از دست میدهند. این کار به برخوردهای بیشتری منجر میشود که بیشتر مرگ حیوان را در پی دارد.
حملات حیوانات شکارچی این حملات نادر هستند و وقتی اتفاق میافتند که یک گوشتخوار به انسان بهعنوان طعمه نگاه کند. این چنین حملاتی از سال ۱۹۵۵ تا به حال تنها ۱۷ درصد از حوادث را در آمریکای شمالی تشکیل دادهاند. مثالی آن حمله تازه شیر کوهی در کالیفرنیا است که در آن یک نفر کشته و فرد دیگر زخمی شد.
علاوه بر این، جرقه برخی از حملات توسط افرادی زده میشود که تلاش میکنند با حیوانات در محیطهای طبیعی عکس بگیرند یا به آنها غذا بدهند. این برخوردها بیشتر با کشتن حیوانات به دلایل ایمنی به پایان میرسد. کریستین ویلکینسون، محقق پسادکترا در دانشگاه کالیفرنیا برکلی، که در حال مطالعه درگیریهای کایوت و انسان است میگوید در نهایت، آن حیوان به مردم عادت میکند و سپس اتفاقات بدی برای حیوان میافتد.
با عملهای صحیح میتوان از حمله حیوانات به انسان جلوگیری کرد
پنتریانی و همکارانش با مطالعات فراوان بر این باور رسیدهاند که اگر افراد رفتار متفاوتی داشته باشند، میتوان از تعداد بسیاری از حملات حیوانات، به احتمال زیاد تا ۵۰ درصد، جلوگیری کرد. مطالعهای در سال ۲۰۱۷ که توسط پنتریانی انجام شده نشان داد که انجام رفتار خطرناک در اطراف گوشتخواران بزرگ احتمال حمله را افزایش میدهد.
بر پایه مطالعه سال ۲۰۱۷، دو مورد از رایجترین رفتارهای پرخطر این است که والدین فرزندان خود را برای بازی در بیرون از خانه بدون مراقبت رها میکنند و با سگهای بدونقلاده قدم میزنند. ویلکینسون میگوید در ۶۶ درصد از حملات کایوتها یک سگ نیز وجود دارد. ویلکینسون توضیح میدهد مردم در موقعیتی قرار میگیرند که سگشان تعقیب میشود، یا سگشان یک کایوت را تعقیب میکند، یا احتمالا سگشان را نزدیک لانهای که علامتگذاری شده است میبرند و کایوت میخواهد آنها را دور کند.
تحقیقات پنتریانی مشخص میکند که حملات گوشتخواران بزرگ از سال ۱۹۵۰ تا ۲۰۱۹ بهطور مداوم افزایش یافته؛ اگرچه ممکن است این موضوع تا حدی تحت تأثیر افزایش همزمان گزارش درگیریهای حیاتوحش و انسان باشد. چند علت کلیدی برای این حالت وجود دارد. در دهههای اخیر، تلاشهای حفاظت از گوشتخواران و بازیابی جمعیت نسبتا مؤثر بوده است. سروهین میگوید جمعیت خرسهای گریزلی پنج برابر ۴۰ سال پیش در ۴۸ ایالت خاک اصلی ایالات متحده است.
گسترش شهری در کشورهای پردرآمد علت دلواپسکنندهتری است. سروهین میگوید افرادی که از شهرها به حومه شهر نقل مکان میکنند، بیشتر نمیدانند یا زمان نمیگذارند که یاد بگیرند چطور به حیاتوحشی که در آنجا زندگی میکند، احترام بگذارند. ناآگاهی به رفتارهای سهلانگارانه منجر میشود، همانند داشتن سطلهای زبالهای که ضد حیوانات نیستند، که در نهایت میتواند گوشتخواران را به تهدیدات مرتبط با غذا تبدیل کند.
گرمایش جهانی بهطور غیرمستقیم به افزایش درگیری بین انسان و گوشتخواران کمک میکند. با گرم شدن سیاره ما، منابعی همانند غذا و آب کمیابتر میشوند و گوشتخواران و مردم در نهایت برای این منابع محدود به رقابت میپردازند؛ در نتیجه بیشتر با یکدیگر روبرو و درگیری بین آنها محتملتر میشود. در حالی که کارشناسان به این ربط باور دارند، تحقیقات بیشتری برای درک کامل رابطه پیچیده بین گرمایش جهانی و درگیریهای انسان و گوشتخواران مورد نیاز است.
برای مثال، جن میلر، متخصص برنامههای بینالمللی برای خدمات ماهی و حیات وحش ایالات متحده میگوید، در طول خشکسالی که شیرها و مردم به منابع آبی مشابه تکیه میکردند، حملات شیرها در غرب هند افزایش یافت.
دقت بسیاری حوالی حملات حیوانات به انسان وجود دارد، اما در واقع تعداد حملات بسیار کم است — وینچنزو پنتریانی
گرمایش جهانی اینگونه زمستان را مختصر میکند و پوشش برف را در نیمکره شمالی کاهش میدهد. سروهین میگوید مختصر شدن زمستان ممکن است باعث شود خرسها قبل از اینکه غذایی که معمولا به آن متکی هستند، یعنی حشرات و گیاهان، بهطور گسترده در دسترس باشند، از خواب زمستانی بیدار شوند. او میگوید هنگامی که خرسها در جستجوی غذا به ارتفاعات پایین میروند، به درههایی میرسند که در آن مردم بسیاری وجود دارد.
با گرم شدن قطب شمال و ذوب یخها، خرسهای قطبی بهطور فزایندهای برای جستجوی غذا داخل مناطق تحت اشغال انسانها میروند. این حالت برخوردهای مرگبار همانند کشته شدن یک کارگر در نوناووت کانادا، توسط دو خرس قطبی را در پی دارد.
تحقیقات پنتریانی نشان میدهد که درگیریهای انسان و حیوانات گوشتخوار در کشورهای کمدرآمد با مناطق روستایی بزرگ، که در آن زمینهای کشاورزی با زیستگاههای گوشتخواران همپوشانی دارند، شایعتر است. در این مناطق، مردم بیشتر به کشاورزی و دامداری تکیه میکنند که احتمال برخورد با گوشتخواران را افزایش میدهد. این همپوشانی چرخهای از درگیری تشکیل میدهد که بیشتر به مرگومیر حیوانات منجر میشود. در برخی موارد، خشونت علیه حیاتوحش تنها راه برای مردم محلی برای محافظت از معیشت خود است.
کارشناسان با قاطعیت میگویند که حذف حیوانات در پاسخ به درگیریهای انسان و حیاتوحش راهحل مناسبی نیست، چون میتواند باعث افت جمعیت و حتی انقراض شود، همانطور که در مورد گرگهای خاکستری در ایالات متحده قبل از دهه ۱۹۶۰ مشاهده شد. در عوض، تمرکز باید بر پیشگیری و کاهش احتمال حملات باشد.
<figcaption style="max-width:994px" class="SingleImage__FigureCaption-sc-1sak0z0-۲ eNuORg"کایوت
<span class="typography__StyledDynamicTypographyComponent-t787b7-۰ kEXAfZ"عکاس: Ben Mater
با رشد جمعیت انسانی و تجاوز به زیستگاههای گوشتخواران، درگیریها ممکن است اجتنابناپذیر به نظر برسد، اما راههایی برای به حداقل رساندن خطر وجود دارد. درک رفتار گوشتخواران محلی و آنچه آنها را جذب میکند، مسئله کلیدی است. ویلکینسون بر آمادهبودن تأکید میکند، همانند بسته نگه داشتن غذا در زمان کمپینگ، داشتن اسپری خرس در اطراف محل زندگی آنها و باز نگه داشتن قلاده سگها، میتواند به جلوگیری از برخورد کمک کند.
برخی از نکات کلی برای ایمن ماندن عبارتند از سفر در گروههای حداقل سه نفره از افراد بالغ در زمان وجود در قلمرو گوشتخواران، باز نگه داشتن قلاده سگ در زمان پیادهروی حتی در مناطق شهریتر در حاشیه طبیعت وحشی، پرهیز از فعالیتهای خارج از منزل در زمان طلوع یا غروب آفتاب، یعنی وقتی که گوشتخواران بیشترین فعالیت را دارند، و نگه داشتن فاصله ایمن حداقل ۹۱ متری (تقریبا طول زمین فوتبال) در صورت مشاهده حیوان گوشتخوار.
جلوگیری از عادت کردن حیوانات به وجود انسان و غذا، چالشی بزرگ است، بهخصوص که با رشد جمعیت افراد بیشتری به مناطق دورافتاده نقل مکان میکنند. برای از بین بردن این مشکل، برنامه جامعه توسط سروهین بهعنوان راهنمای زندگی ایمن در زیستگاه خرس تدوین شده است. این برنامه که در حال حاضر در سراسر مونتانا مورد بهرهگیری قرار گرفته است، شامل اقداماتی همانند ایمن کردن غذا، زباله یا هر چیز با بوی قوی با سطلهای زباله ضد خرس، نصب حصارهای برقی در اطراف دامها و باغها، رها نکردن غذا در محیط بیرون از خانه و حمل اسپری خرس در میان کمپینگ است.
پنتریانی معتقد است که اقدامات پیشگیرانه میتواند بیشتر حملات گوشتخواران را متوقف کند، اما اگر حمله قریبالوقوع به نظر میرسد، تا این حد راههایی برای جلوگیری از صدمه وجود دارد. به عنوان مثال، اگر با شیر کوهی یا گربه بزرگ دیگری روبرو شدید، نباید بدوید؛ چون غریزه شکار حیوان را تحریک میکند. در عوض، با کف زدن، لگد زدن به زمین یا حتی حرکتی ناگهانی و تهاجمی به سمت حیوان، خود را بزرگتر و تهدیدآمیزتر نشان دهید تا احتمالا او را بترسانید.
هنگامی که نمیتوان از حمله جلوگیری کرد، مانورهای دفاعی میتواند به شما کمک کند که از صدمه جدی یا تهدیدکننده جان جلوگیری کنید، اما این واکنشها بسته به حیوان متفاوت هستند. ویلکینسون میگوید در مورد حمله خرس گریزلی میتوانید خود را به مردن بزنید، روی شکم دراز بکشید یا آسیبپذیرترین بخشهای بدنتان را با کولهپشتی بپوشانید. اینگونه بهتر است سر و بازوهای خود را بپوشانید. از نظر دیگر، با خرس سیاه آمریکایی باید با همه توان مبارزه کرد؛ چون احتمال پیروزی شما در برابر حیوان کوچکتر بیشتر است.
اگر با یک شیر کوهی یا شکارچی مشابه روبرو شدید، مهم است که با استفاده از هر چیزی که دارید، همانند سنگ، شاخه یا حتی دوچرخه، حیوان را تهدید یا تسلیم کنید تا وقتی که فرار کند یا کمک برسد.
در نهایت، اجتناب از درگیری با حیاتوحش مستلزم تعیین مرزها و احترام به فضای حیوانات است تا آنها نیز بتوانند همین کار را انجام دهند. میلر معتقد است همزیستی مسالمتآمیز ممکن است، اما انسانها به عنوان گونه غالب، باید پیشقدم باشند و ابتکار عمل بیشتری را به کار گیرند.
میلر میگوید اگر بتوان از افرادی که با گوشتخواران زندگی میکنند حمایت کرد و آنچه را که برای همزیستی نیاز دارند به آنها داد، در این صورت همزیستی انسان و گوشتخوار ممکن است. همزیستی در حال حاضر در تعداد زیادی از نقاط جهان اتفاق میافتد، حتی اگر گرمایش جهانی بر زیستگاهها تأثیر بگذارد.




