پروژه پردههای یخی جنوبگان راهکار مهار اقلیم یا جرقه تنشهای بینالمللی؟, با تشدید گرمایش جهانی و ذوب سریع یخسارهای قطبی، محققان و مهندسان به سراغ راهکارهای مهندسی زمین برای کاهش اثرات مخرب تغییرات اقلیمی رفتهاند. یکی از پیشنهادی که اخیراً توجه زیادی را به خود جلب کرده، استقرار پردههای زیرآبی عظیم در سواحل جنوبگان برای احاطه یخسارهای در خطر و جلوگیری از ورود آب گرم به زیر آنهاست.
ی را در قاره یخزنی جنوبگان به وجود آورد.
معماری یک ایده مهندسی مقیاس غولپیکر مقالهای که در ژانویه ۲۰۲۴ در معتبره مجله منتشر شد، سناریوی فرضی ساخت یک پرده شناور با ارتفاع ۱۰۰ متری و طول ۸۰ کیلومتری را بررسی کرده است. این سازه باید به کف دریا متصل شده و یخسارهای حساس مانند یخسار غربی جنوبگان را بپوشاند.
تیم پژوهشگران اگرچه در مورد امکانسنجی فنی و اقتصادی این طرح تردید دارند، اما تأکید میکنند که بررسی ابعاد مختلف آن برای پیشگیری از فاجعههای احتمالی ناشی از افزایش سطح آب، ضرورت دارد. پیمان جنوبگان و بنبست حاکمیت سرزمینی جنوبگان از منظر حقوق بینالملل، فضایی منحصر به فرد است.
و بریتانیا) را به حالت تعلیق در آورده است. با وجود تداخل در برخی ادعاها، این معاهده تا کنون از بروز درگیریهای مستقیم جلوگیری کرده است.
با این حال، مطالعهای اخیر در مجله نشان میدهد که پروژههای مهندسی مقیاس بزرگ میتوانند این تعادل شکننده را به هم بریزند. خطرات امنیتی و احتمال سوءاستفاده سیاسی شیباتا آکیهو، پژوهشگر حقوق بینالملل دانشگاه کبه ژاپن و نویسنده اصلی مطالعه، معتقد است که جنبههای سیاسی و امنیتی پنهان در پشت جذابیتهای علمی و فناوری نهان شدهاند.
یکی از نگرانیهای اصلی، احتمال تبدیل این زیرساختهای عظیم به اهداف خرابکاری، تروریسم یا دامنزنیهای سیاسی است. حفاظت از چنین پردههایی نیازمند حضور امنیتی و نظارت مستمر است که خود در تضاد با روح غیرنظامی بودن جنوبگان قرار دارد؛ قارهای که تا امروز شاهد هیچ درگیری نظامی نشده است. سابقه حل اختلافات و چالشهای پیش رو تاریخ گان نشاندهنده توانایی جامعه جهانی در مدیریت اختلافات از طریق دیپلماسی است.
در دهه ۱۹۸۰، مذاکرات داغی در مورد استخراج معادن در جنوبگان به تصویب پروتکل مادرید در سال ۱۹۹۱ انجامید که استخراج معدنی را به طور دائم منع کرد. اما محققان معتقدند که شرایط فعلی با گذشته متفاوت است. در عصر حاضر که رقابتهای ژئوپلیتیکی بین ابرقدرتها تشدید یافته، دستیابی به توافق بینالمللی برای مدیریت و اجرای یک ابرپروژه مهندسی در جنوبگان، بعید به نظر میرسد. نتیجهگیری اولویت با کاهش انتشار یا مهندسی مقیاس بزرگ؟
ریشه اصلی ذوب یخها و افزایش سطح آب، انتشار گازهای گلخانهای و تغییرات اقلیمی است. جامعه جهانی تا کنون در انجام اقدامات مؤثر و هماهنگ برای ریشهکن کردن این بحران ناکام مانده است. در شرایط حاضر، تمرکز بر پروژههای مهندسی پرخطر و پیچیده از نظر سیاسی، میتواند توجه را از راهکار اصلی یعنی کاهش انتشار کربن منحرف کند.
نویسندگان مطالعه نتیجه میگیرند که در بافت فعلی تنشهای بینالمللی، همکاری لازم برای اجرای و مدیریت چنین پروژهای، دور از انتظار است و خود میتواند بذر تنشهای جدیدی در آخرین قاره صلحآمیز جهان بپاشید.
