جوانترین سیاره فراخورشیدی کشف شد: IRAS ۰۴۱۲۵+۲۹۰۲ b با عمر کمتر از ۳ میلیون سال

جوانترین سیاره فراخورشیدی کشف شد IRAS ۰۴۱۲۵+۲۹۰۲ b با عمر کمتر از ۳ میلیون سال, دانشمندان با رصد سیارهای با نام IRAS ۰۴۱۲۵+۲۹۰۲ b، رکورد جوانترین سیاره فراخورشیدی شناختهشده را شکستهاند. این سیاره غولگازی با عمر کمتر از ۳ میلیون سال، نگاهی منحصر به فرد به مراحل اولیه شکلگیری سیارات میدهد.

تا پیش از این، سیارات تجسمیافته در محدوده سنی ۱۰ تا ۴۰ میلیون ساله رصد میشدند که باعث بروز پرسش شدیدی شده بود آیا سیارات در ده میلیون سال اول عمر ستاره والد خود شکل میگیرند یا خیر؟ چالش رصد سیارات بسیار جوان یافتن سیارات در کنار ستارههای نوظهور دشوار است، زیرا این ستارهها همچنان در دیسکهای پیشسیارهای غلیظ گازی و باریکه فرو رفتهاند.

. مشخصات فیزیکی و مداری سیاره IRAS ۰۴۱۲۵+۲۹۰۲ b این سیاره شعاعی دارد که ۴ درصد کوچکتر از مشتری و ۱۰.۷ برابر قطر زمین است.

با وجود ابعاد مشتریمانند، چگالی آن بسیار پایینتر است و جرم آن حداکثر ۳۰ درصد جرم مشتری برآورد میشود. محققان گمان میکنند این سیاره درازمدت منقبض شده و به سیارهای کوچکتر و چگالتری شبیه زحل یا حتی نپتون تبدیل شود.

معمای ناهمترازی دیسک و مدار سیاره یکی از جنبههای جذاب این منظومه، زاویه ۳۰ درجهای دیسک خارجی نسبت به خط دید ما و صفحه مداری سیاره است. این ناهمترازی به ما اجازه میدهد سایه سیاره را هنگام عبور از روی ستاره ببینیم، اما علت آن ناشناخته مانده است. ستاره رفیق این منظومه در استوای ستاره والد و در یک صفحه با مدار سیاره قرار دارد، بنابراین وجود یک همسایه ستارهای نمیتواند تنها دلیل انحراف دیسک خارجی باشد.

تفاوت با سایر سیارات جوان کشفشده سیارات دیگر با سن مشابه که تا به حال شناسایی شدهاند، جرم بسیار بیشتری داشته و در مرز سیارات غولگازی و کوتولههای قهوهای قرار میگیرند. آن اجرام در مدارهای عریض چرخیده و به دلیل گرمای باقیمانده از شکلگیری، به صورت مستقیم تصویربرداری شدهاند. در مقابل، IRAS ۰۴۱۲۵+۲۹۰۲ b از طریق روش عبور کشف شده و دسترسی به اطلاعات دقیقتر از آن فراهم است.

فرصت طلایی برای رصدهای آتی این منظومه در فاصله حدود ۵۲۱ سال نوری از زمین قرار دارد. اگرچه همسایه بسیار نزدیکی نیست، اما نسبت به اکثریت سیارات فراخورشیدی کشفشده، بسیار نزدیکتر به ما است. این محاصصه در کنار هندسه مناسب منظومه، زمان و فرصت بینظیری برای رصدهای انشعاعی و فرشناسی در دورههای آتی فراهم میآورد. نتایج این تحقیق در مجله معتبر منتشر شده است.