؟
اگر یک رنگ وجود داشته باشد که تقریبا به طور کامل با طبیعت ربط دارد، رنگ سبز است. سبز به مقدار دیدنی در قلمرو گیاهان به چشم میخورد. هنگامی که به فکر میوهها و گلها می، رنگهای بیشتری در کنار سبز قرار میگیرند؛ اما یک استثنا وجود دارد گلهای آبی تقریبا هیچکجا یافت نمیشوند.
یقینا اینطور نیست که رنگ آبی بین گیاهان وجود نداشته باشد. چندین گونه رایج باغی مانند گل ادریسی، گل گندم وگل شویدی در انواع آبی واقعی وجود دارند و گیاهان کمیاب خیرهکنندهای نیز مانند گیاه پویا آبی یا برج یاقوت کبود با رنگ زیبای آبی لاجوردی موجودند. برخی از گونههای زول حتی دارای ساقههای آبی نئونی هستند.
با این حال، به طور کلی آبی با وجود آنکه رنگ محبوب انسانهاست، در قلمرو گیاهان و حیوانات به ندرت یافت میشود. علت این قضیه چیست؟
گیاهان از نور برای تشکیل انرژی مورد نیاز زندگی از طریق فرآیند فتوسنتز منفعت میگیرند. در طیف کاملی از رنگهای نور مرئی، آبی پرانرژیترین رنگ است و گیاهان مقدار بسیاری از آن را جذب میکنند. رنگدانههای گیاه به رنگ نوری که منعکس میکنند، ظاهر خواهد شد و نه رنگی که جذب میکنند. به این علت گیاهان آبی به جای جذب انرژی با لایی که نور آبی میدهد، آن را منعکس میکنند که برای به حداکثر رساندن رشد، استراتژی خوبی نیست، به همین علت است که زیاد تر ساقهها و برگهای گیاه آبی نیستند. در عوض، آنها حاوی کلروفیل هستند که نور سبز را منعکس میکنند و دنیای طبیعی را زیاد سبز میسازند.
اما هنگامی که از گلها صحبت میکنیم، رنگ آبی امکانپذیر سودمند باشد و به گیاهان کمک کند تا در یک دشت شلوغ از گلهای زرد و قرمز، گردهافشانها را جذب کنند. مطالعهای که اخیرا به این موضوع پرداخته است، مشخص میکند که گلهای آبی ربط نزدیکی با زنبورها، حشرهی گردهافشان، دارند.
دکتر آدریان دایر، دانشیار در مؤسسه سلطنتی فناوری ملبورن و نویسنده مطالعه در کانورسیشن مینویسد زنبورها گیرندهای نوری دارند که به طول موجهای فرابنفش، و سبز حساس هستند و این چنین رنگهای آبیفام را ترجیح خواهند داد. دایر اضافه کرد که علت ترجیح زنبورها به گلهای آبی تا این مدت آشکار نشده است. با این حال دادههای تحقیق به وضوح مشخص میکند که گلهایی که برای گردهافشانی به زنبورها و حشرات نیاز دارند، زیاد تر دارای رنگدانههای برای جذب حشرات میباشند؛ چون زنبورها رنگهای مایل به را ترجیح خواهند داد. در مقابل، گلهایی که برای گردهافشانی به حشرات متکی نیستند، رنگدانههای تشکیل نمیکنند.
اما با وجود اینکه گلهای میتوانند برای برخی گیاهان در رقابت برای جلب دقت زنبورها سودمند با شند، ساخت رنگدانه کار آسانی نیست. قرنها پیش، وقتی که انسانها نیز تلاش کردند ساخت رنگ را آغاز کنند، به این نوشته پی بردند.
انسان برای ساخت به دلیل کمابودی آن در طبیعت ناچار شد تلاش کند و خود رنگ را بسازد. قدیمیترین رنگدانه مصنوعی شناختهشده جهان مصری است، اما هزاران سال قبل از آن هنر بشری به شدت در سایههای قرمز و قهوهای رنگآمیزی شده بود.
رنگدانههای امروز نیز به کثیراقیمت میشوند؛ چون تشکیل یا یافتن ترکیبات پایدار چه در طبیعت و چه در تحقیقات علمی دشوار است. در سال ۲۰۰۹، تیمی در دانشگاه ایالتی اورگان، را به صورت اتفاقی تشکیل کرد. کشف تا زه، دستاوردی دیدنی محسوب میشد، چون رنگی مورد تقاضا برای کاربردهای گوناگون همانند هنر، طراحی و فناوری است، اما تشکیل آن با نتایج پایدار به سختی انجام میشود.
رنگدانههایی که بسیاری از گلهای کمیاب را ایجاد میکنند، آنتوسیانینها نام دارند. بیش از ۶۰۰ مورد آنتوسیانین شناسایی شده است که در شش گروه طبقهبندی خواهد شد. وجود رنگدانهای خاص از آنتوسیانینها در گیاه تنها یکی از عوامل تعیینکننده رنگ گیاه است. آنتوسیانینها این چنین امکانپذیر دستخوش تغییرات شوند، با فلزات یا رنگدانههای دیگر بر همکنش داشته با شند و حتی تحتتأثیر محیط اطراف قرار بگیرند و مجموعهای از رنگها را تشکیل دهند.
برای گل مهم است که زنبورها چه میبینند.
در حالی که پیچیدگیهای بسیاری انگار دستیابی واقعی را برای گیاهان دشوار میکند، مسالهی فرد دیگری نیز وجود دارد. ما امکانپذیر در دنیای طبیعت اطرافمان بسیاری نمیبینیم، اما گونههایی که واقعا اهمیت دارند، را آنطور که ما میفهمیم، نمیفهمند.
دایر و تیمش در مقاله خود نوشتند در حالی که انسانها را به گفتن که کم در طبیعت تکامل یافته میدانند، برای درک سیگنالدهی، منفعتگیری از مدلهای ناظر بیولوژیک مرتبط الزامی است. به عبارت دیگر، واقعی مهم نیست که ما چه میبینیم، مهم است که زنبورها چه میبینند.
محققان نتیجه گرفتند گلهای با طول موج مختصر منعکسکننده در طبیعت، با در نظر گرفتن بینایی رنگ و ترجیحات زنبورها، در طبیعت زیاد زیاد میباشند. تعداد گلهای زیادتر از آن چیزی است که فکر میکنید؛ فقط چشم انسانی ما نمیتواند آنها را تشخیص دهد. خوشبختانه برای گیاهان، بینایی زنبورها مهم است و نه نحوهی پردازش چشم و مغز انسان از محیط.
