جنگنده ناونشین سوخوی سو-۳۳ تکمرتبه نیروی دریایی روسیه و چالشهای نسل جدید, نیروی دریایی ایالات متحده با دارا بودن بیش از ده ناو هواپیمابر، قدرت قابل توجهی در عملیات هوایی از سکوهای متحرک دارد. در مقابل، اتحاد جماهیر شوروی و سپس فدراسیون روسیه هرگز نتوانستند ناوگان معادل را شکل دهند.
در حال حاضر تنها یک ناو هواپیمابر در خدمت نیروی دریایی روسیه فعال است و ناو کلاس کوزنتسوف دیگر در سالهای پس از فروپاشی شوروی به چین واگذار شد. برخلاف تنوع گسترده جنگندههای ناونشین آمریکایی نظیر اف-۱۴ تومکت، اف/اِی-۱۸ هورنت و اف-۳۵سی لایتنینگ دو، برنامههای روسی در این حوزه محدود مانده و تنها یک جت جنگنده ناونشین در خدمت عملیاتی باقی مانده است.
ناو ادمیرال کوزنتسوف، پرچمدار فعلی ناوگان، در حال بازسازی گسترده است، اما سوخوی سو-۳۳ سالها ستون فقرات نیروی تهاجمی این سکو بوده است. طراحی مبتنی بر نیازهای عملیات ناوین سوخوی سو-۳۳، جنگنده برتری هوایی دو موتوره و همهفصلی است که توسط دفتر طراحی سوخوی توسعه و در کارخانه کمسومولسک-آن-آمور تولید شده. این هواپیما بر پایه سو-۲۷ ساخته شده، اما تغییرات بنیادین برای تحمل شرایط سخت سکو ناو داشته است.
ش یافته تا سرعت فرود کاهش یابد. موتورهای قدرتمندتر و چرخ دماغه دوقلو، همراه با قابلیت سوختگیری در هوا، برد و ماندگاری عملیاتی را به شدت ارتقا دادهاند.
نخستین حضور عملیاتی در سال ۱۹۹۵ روی ناو کوزنتسوف رخ داد، هرچند ورود رسمی به خدمت در اوت ۱۹۹۸ ثبت شد. محدودیت بودجه پس از فروپاشی شوروی تولید را به تنها ۲۴ فروند محدود کرد. در دهه ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰، روسیه تلاش کرد این جنگنده را به هند و چین بفروشد، هر دو مالک ناوهای کلاس کوزنتسوف بودند. مذاکرات هیچگاه به نتیجه نرسید؛ چین در نهایت به توسعه جت بومی جی-۱۵ روی آورد و هند خرید میگ-۲۹ک را ترجیح داد.
در سال ۲۰۰۹، نیروی دریایی روسیه تصمیم به جایگزینی سو-۳۳ با میگ-۲۹ک گرفت تا از اوینیک مدرنتر و مانورپذیری بهتر بهرهمند شود. بررسی دقیق مشخصات فنی و تسلیحات بر اساس تحلیلهای فنی، سو-۳۳ برای فرودهای پرشتاب و پرتنش روی سکو تقویت شده، در حالی که طول بال حفظ شده است. بالکهای دوشکاف با شهپرهای بیرونگرا و بالهای تاشو، مدیریت جریان هوا در سرعتهای پایین را ممکن میسازند.
مل برد بیشتر به دلیل مخازن سوخت بزرگتر، وزن برخاستن حداکثری نزدیک ۵۰ درصد بالاتر و بار محموله تسلیحاتی سنگینتر است.
سرعت فرود پایینتر نیز عملیات روی سکوهای پرشی نظیر کوزنتسوف را ایمنتر میسازد. تسلیحات شامل موشکهای هدایتشونده آر-۷۳ و آر-۲۷ای، توپ ۳۰ میلیمتری جیاِش-۳۰-۱ و طیف وسیعی از مهمات هوا به زمین برای عملیات شبانهروزی در هر شرایط جوی میباشد. با این وجود، رادار اسلاتبک قابلیت ردیابی چندهدفه محدود دارد و برای هدایت موشکهای دوربرد به پلتفرمهای آواکس وابسته است.
رادار نگاه به پایین و قابلیتهای موشکی ضدناو نیز از استانداردهای روز ناکافی تلقی میشوند. سابقه عملیاتی و تلاشهای نوسازی سو-۳۳ در اوت ۱۹۹۸ با هنگ ۲۷۹ ترابری دریایی تهاجمی عملیاتی شد. در سال ۲۰۱۶، شش فروند با سیستمهای هدفگیری ارتقایافته برای عملیات در سوریه مستقر شدند و در حملات دقیق علیه اهداف زمینی شرکت کردند. یکی از این هواپیماها به دلیل خرابی کابل متوقفکننده از دست رفت، اگرچه خلبان نجات یافت.
در سالهای اخیر، روسیه برنامه نوسازی سو-۳۳ با بهرهگیری از تکنولوژیهای سو-۳۴ را آغاز کرده، اما نقش دقیق این جنگنده در جنگ اوکرین ناشناس است، بهویژه با توجه به اینکه ناو کوزنتسوف در بازسازی طولانیمدت بسر میبرد.
