مریخنورد پرسویرنس ناسا احتمالاً در مجاورت آتشفشانی ناشناخته فرود آمده است, مریخ میزبان بلندترین کوه منظومه شمسی به نام المپوس است، آتشفشانی خاموشی که ارتفاع آن سهبرابر قله اورست میرسد. با وجود نمونههای فراوان دیگر از آتشفشانها و ساختارهای آتشفشانی بر سطح سیاره سرخ، یک پژوهش تازه نشان میدهد که دانشمندان ممکن است تعداد قابلتوجهی از این سازهها را نادیده گرفته باشند.
اکنون شواهدی بر وجود یک آتشفشان در لبه دهانه برخوردی یزرو یافته شده که مریخنورد پرسویرنس ناسا از سال ۲۰۲۱ در آن کاوش میکند. کشف آتشفشان یزرو مونس در محل فرود پرسویرنس کوهی که اکنون یزرو مونس نامیده شده، با قطری نزدیک به ۲۱ کیلومتر تقریباً نیمی از دهانه برخوردی را در بر میگیرد. ارتفاع این سازه کمتر از دو هزار متر است و اگرچه دهانه دارد، فاقد سایر ویژگیهای بارز آتشفشانهای معمولی میباشد.
و از آنجا که دهانه یزرو در گذشته دریاچهای باستانی بوده، انتظار میرفت پرسویرنس عمدتاً سنگهای رسوبی ناشی از عقبنشینی آب را بیابد.
با این حال، مریخنورد حجم قابلتوجهی از سنگهای آتشفشانی را نیز شناسایی کرد که توجه محققان را مجدداً به سمت کوه مشکوک یزرو مونس معطوف ساخت. تحقیقات علمی و پیشینه کشف سارا سی. کوواس کینیونز از دانشگاه براون، نویسنده اصلی مطالعه، بیان کرد پژوهشی قبلی به رهبری بریانی هورگان، استاد علوم سیارهای دانشگاه پوردو، احتمال منشأ آتشفشانی برای یزرو مونس را مطرح کرده بود.
این موضوع کنجکاوی مرا برانگیخت تا روشی برای بررسی دقیقتر این فرضیه یابم. کوواس کینیونز این تحقیق را در دوران کارشناسی و در یک برنامه تابستانی در مؤسسه فناوری جورجیا تحت نظارت پروفسور جیمز ری انجام داد؛ فردی که از سال ۲۰۰۷، از زمان دانشجویی، بر منشأ آتشفشانی این کوه مشکوک بود. چالشهای رصد اولیه پروفسور جیمز ری توضیح میدهد در حال بررسی تصاویر با وضوح پایین از این منطقه بودم که کوهی در لبه دهانه دیدم.
تاهای مشهود، متمرکز بود؛ به همین دلیل این مکان به عنوان محل فرود پرسویرنس انتخاب گردید.
تأثیر فعالیت آتشفشانی بر زیستپذیری مریخ فعالیتهای آتشفشانی میتوانند احتمال زیستپذیری را افزایش دهند، چرا که فعالیتهای ثانویه آتشفشانی در محیطهای آبی قادرند انرژی و مواد شیمیایی مورد نیاز برای ظهور حیات اولیه را فراهم آورند. پروفسور ری تأکید میکند آتشفشانزایی در مریخ از چندین منظر دلچسب است؛ از جمله تأثیر آن بر زیستپذیری و کمک به درک بهتر تاریخ زمینشناسی سیاره.
دهانه یزرو یکی از بهترین مکانهای مورد مطالعه بر روی مریخ است. اگر ما اکنون در اینجا یک آتشفشان شناسایی کردهایم، بیندیشید چند آتشفشان دیگر ممکن است تا به امروز ناشناخته مانده باشند. احتمالاً آتشفشانها در مریخ فراگیرتر از تصورات قبلی هستند. ترکیب سامانههای آبی و آتشفشانی ری افزود ترکیب این دو سامانه، یعنی سیستمهای آبی و آتشفشانی، دهانه یزرو را از همیشه جذابتر ساخته است.
بودجهای این تحقیق تازه با پشتیبانی مشاهدات مدارگردهای قدیمی و جدید امکانپذیر شده است.
برخی از این مأموریتها، مانند مارس ادیسی، در معرض خطر قطع بودجه توسط دولت ترامپ قرار دارند. بودجهای که برای برنامه بازگرداندن نمونههای مریخ تخصیص یافته بود، در حال لغو شدن است؛ برنامهای که قصد دارد سنگهای جمعآوریشده توسط پرسویرنس، از جمله امیدوارکنندهترین نمونهها برای یافتن نشانههای حیات، را به زمین بازگرداند تا مورد تحلیل دقیق و سنیابی قرار گیرند.
