مدل نوینی از استثمار والدین به نام کودک‌بلاگری در جامعه امروز رواج یافته که در ظاهر نمایش عکس‌ها، تفریحات و فعالیت‌های کودکانه است، اما در باطن این کودکان نوع دیگری از کار کودکان محسوب می‌شوند که والدین با غفلت از آسیب‌های روانی و روحی، از آن‌ها برای کسب منافع مالی استفاده می‌کنند.
کودک اینفلوئنسر‌ها کودکانی هستند که زندگی و تجربیات خود را با مخاطبان به اشتراک می‌گذارند؛ این کودکان یا استعداد خاصی در زمینه‌هایی مانند ورزش یا موسیقی دارند یا زندگی روزمره‌شان توسط والدین تدوین و فیلمبرداری می‌شود. قطعا باید دقت کرد که صفحات اینفلوئنسر‌های کودک معمولا توسط والدین یا یکی از اعضای خانواده مدیریت می‌شود. گاهی شرایطی پیش می‌آید که والدین از خصوصی‌ترین و حساس‌ترین مسائل فرزند عکس و فیلم تهیه کرده و بدون توجه به حقوق طبیعی یا نارضایتی کودک، آن را منتشر می‌کنند تنها برای جذب فالوور بیش‌تر و درآمد حاصل از این راه.
تبدیل کودک به یک نمایش‌دهنده کالا
دکتر حسین روزب‌هانی، پژوهشگر و روانشناس کودک، در مصاحبه با خبرنگار اجتماعی ایرنا با اشاره به آسیب‌های روانی ناشی از کودک‌بلاگری اظهار داشت اصلی‌ترین باور‌ها هر کودک در سال‌های ۱ تا ۷ سالگی و توسط خانواده شکل می‌گیرد. والدین بلاگر با قرار دادن فرزند خود در موقعیت یک نمایش‌دهنده، به کودک این باور را القا می‌کنند که ارزش و اعتبار او در عوامل ظاهری چون لباس‌ها و عکس‌های زیبا خلاصه شده است. این کودکان در آینده و با ورود به جامعه متوجه می‌شوند که این معیار‌ها ارزش واقعی ندارند و در نتیجه دچار تضاد در ارزش‌گذاری شده و به شدت آسیب می‌بینند. روزب‌هانی با اشاره به افراط والدین در خرید لباس، فراهم کردن امکانات و رسیدگی به مسائل بی‌اهمیت، به مصرف‌گرا شدن کودک هشدار داد و افزود شکل‌گیری روحیه مصرف‌گرایی می‌تواند برای آینده کودک بسیار زیان‌آور باشد.
فقدان تفکر انتقادی در کودکان بلاگر
این پژوهشگر حوزه کودک با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین تأثیرات روند بلاگری کودکان عدم داشتن تفکر انتقادی است، گفت فقدان تفکر انتقادی به معنای این است که کودک در سال‌های بزرگ‌سالی از انتشار برخی محتوای بسیار شخصی خود حس حقارت و پشیمانی شدید داشته باشد و حتی سال‌ها بابت آن مسخره شود، اما حق اعتراضی ندارد و حتی اگر حق داشته باشد، محتوا پخش شده و امکان پاک کردن آن وجود ندارد. این کودکان می‌آموزند که دیگران در هر شرایطی آنان را تایید و تحسین کنند و باور دارند که در همه چیز بهترین هستند؛ بر این اساس بسیار خودخواه شده و تحمل هیچ انتقادی را ندارند.
اساس‌های حقوقی و نقض حریم خصوصی
منفعت‌گیری از کودکان در فضای مجازی برای کسب درآمد است؛ به طوریکه این کودکان نیز کودک‌کار در شیوه‌ای مدرن‌تر محسوب می‌شوند. قطعا ماده ۳۲ کنوانسیون حقوق کودک که ایران نیز از امضاکنندگان آن است، از دولت‌ها خواسته تا از استثمار اقتصادی کودک و هر‌گونه کاری که برای او زیان‌بخش بوده یا مانع تحصیل شده یا به سلامت جسمی، روانی، اخلاقی و اجتماعی او ضرر رساند، جلوگیری کنند. ماده دیگری که در مورد کودکان کار مجازی اهمیت دارد، نقض حریم خصوصی کودک با تجاوز به حریم اوست. حریم خصوصی افراد همان حریمی است که در عرف و قانون باید به آن احترام گذاشته شود و در برابر ورود و تعرض دیگران مصون بماند. ماده ۱۶ کنوانسیون حقوق کودک دو گروه شامل والدین و اشخاص بیگانه را از دخالت خودسرانه یا غیر‌قانونی در حریم خصوصی کودک منع کرده است. در رویکرد، ورود به فضای خصوصی کودک و انتشار تصاویر او نقض حریم خصوصی محسوب شده و می‌تواند مورد پیگرد قانونی نیز قرار گیرد. حتی اگر تصمیم والدین درآمدزایی نباشد، انتشار تصاویر کودکان در شبکه‌های اجتماعی مجاز نیست و مصداق نقض حریم خصوصی به شمار می‌رود.
در کشور‌هایی نظیر اتریش، فرا‌نسه و دانمارک کودکان با رسیدن به ۱۸ سالگی می‌توانند به دلیل نقض حریم خصوصی خود از والدین شکایت کنند. در ایران قطعا تا این مدت قوانین شفافی در این باره وجود ندارد، اما بر پایه قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب ۱۳۸۱، هر نوع اذیت و آزار کودکان و نوجوانان که به منظور آسیب جسمی یا روانی و اخلاقی به آن‌ها وارد شود و سلامت جسم یا روان آنان را به خطر بیندازد، ممنوع است و مجازات حبس و جرایم نقدی برای آن پیش‌بینی شده است.
