تفاوتهای خانوادگی امام خمینی و عفت مرعشی؛ پیمانهای مشترک برای مدیریت زندگی, آیتالله هاشمی رفسنجانی در مذکرات رونق سازندگی به نقل از خاطرات روز ۴ فروردین ۱۳۷۱، به بخشی از زندگی خصوصی امام خمینی و همسر ایشان، خانم عفت مرعشی (به ثقیفی) اشاره کرده است. این یادداشتها تصویری صمیمی از روابط خانوادگی و همزمان مدیریت امور سیاسی در سالهای اول جمهوری اسلامی را ترسیم میکند.
پیمانهای عفت مرعشی و امام خمینی برای زندگی مشترک بر اساس روایات تاریخی و مذکرات نزدیکان، عفت مرعشی و امام خمینی از ابتدای زندگی مشترک، بر پایههای تقوا، تساهل و خدمت به مردم، پیمانهای ضمنی و صریحی بسته بودند.
خانم ثقیفی متعهد شد در غیبت امام بر سرپرستی خانه و تربیت فرزندان با تقوا بپردازد و امام نیز متعهد بود تا با وجود بارهای سنگین رهبری، از جانب خانواده غافل نشود و همواره راهنمای معنوی آنان بماند. مدیریت اختلافات و حفظ حریم خصوصی یکی از مهمترین توافقهای این دو بزرگوار، جداسازی کامل مسائل سیاسی از فضای خانوادگی بود.
امام خمینی هرگز فشارهای رهبری را به خانه نیاورد و خانم ثقیفی نیز در قبال حساسیتهای سیاسی، سکوت و تسکیندهنده عمل میکردند.
همکاری در امور اجتماعی و فرهنگی همانطور که در مذکرات رفسنجانی دیده میشود، خانم ثقیفی برای بازدید از عفت مرعشی (همسر امام) مراجعه میکرده و برنامههای مشترک نظیر سفر به کیش را تدوین میکردند. این ملاقاتها تنها محض محبت نبود، بلکه فرصتهایی برای مشورت در امور زنان، تربیت و مسائل اجتماعی بود. عفت مرعشی با الهام از امام، در پذیرایی از زنان، حل اختلافات خانوادگی و تقویت روحیه خانوادههای شهید و جانباز نقش مؤثری ایفا میکرد.
بازتاب پیمانها در مذکرات هاشمی رفسنجانی در بخش دیگری از یادداشت ۴ فروردین ۱۳۷۱، رفسنجانی به پیگیری امور اجرایی و سیاسی میپردازد؛ از شکایت جمال ساداتیان رد صلاحیت تا استعفای استاندار خوزستان. این موارد نشان میدهد که امام و همسرش چگونه در دو جبههی متفاوت اما مکمل — جبههی سیاست و جبههی خانواده — با همفکری و تقسیم کار، نظام را مدیریت میکردند.
خانم ثقیفی با حضور در خانه و مدیریت بستر آرامش، به امام امکان میداد تا با خیال راحت بر سر کارهای کلان تمرکز کند. الگوی خانواده در نظام اسلامی پیمانهای عفت مرعشی و امام خمینی، الگویی ماندگار برای خانوادههای مسلمان است. آنها ثابت کردند که میتوان با وفاداری به عهد، تساهل در زندگی و تفکیک وظایف، هم یک خانواده موفق داشت و هم در خدمه انقلاب و نظام اسلامی ایستاد.
این الگو امروزه نیز برای زوجین مسلمانه، راهنمای عملی در برقراری تعادل بین زندگی دینی، اجتماعی و خانوادگی است.
