فرونشست خاک در ایران سه برابر شده؛ هشدار جدی درباره نقش رستم و تخت جمشید, بر اساس گزارشهای اخیر سازمان زمینشناسی، مساحت خاکی که در ایران دچار فرونشست بیش از دو سانتیمتری شده، در عرض پنج سال ầ به سه برابر رسیده است. این رقم در سال ۱۳۹۸ حدود ۳۸ هزار کیلومتر مربع بوده، اما اکنون به ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع افزایش یافته است.
محمد درویش، فعال محیطزیست و کویرشناس، این روند را فاجعهبار خواند و هشدار داد که اگر برداشت آب زیرزمینی و تغذیه آبخوانها به تعادل نرسد، بازگرداندن تابآوری به دشتهای آسیبدیده بین ۵۰ تا ۷۰ هزار سال زمان خواهد برد.برخوردار شدن از ذخیره آب هزاران ساله در سه دههدرویش با استناد به آمارها اعلام کرد که کل آب ذخیرهشده در آبخوانهای ایران در طول هزار سال گذشته ۲۵۰ میلیارد مترمکعب برآورد میشود، اما تنها در ۳۰ سال اخیر ۱۵۱.۵ میلیارد مترمکعب از آن برداشت شده است.
ثر، پژوهشگر برجسته، پرداخت.
کوثر در سال ۱۳۷۱ منطقهای که اکنون مخزن سد سیوند در آن قرار دارد را بهترین مکان برای یک آبرفت درشتدانه و سیستم پخش سیلاب معرفی کرده بود، اما به پیشنهاد او عمل نشد و سدسازی انجام گرفت.
نقش رستمآمارهای حفاری نشان میدهد که عمق دسترسی به آب در دشت مرودشت از ۸۰ متر در بیست سال پیش به ۳۵۰ متر امروز رسیده است.
این افت شدید سطح آب زیرزمینی، فرونشست خاک را تسریع کرده و ابنیههای کهن چون تخت جمشید و نقش رستم را در معرض خطر فروپاشی قرار داده است.
درویش تأکید کرد هزاران نسل ایرانیان این میراثها را حفظ کردهاند؛ ما نباید اجازه دهیم به این راحتی دچار فروپاشی شوند، چرا که آیندگان ما را نخواهند بخشید.سند ملی امنیت غذایی و ضرورت تغییر الگوی کشاورزیدرویش به سند ملی امنیت غذایی ایران اشاره کرد که به تدوین آن نزدیک به ۱۵۰ کارشناس عالیرتبه مشارکت داشتهاند.
این سند بر کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی تأکید دارد، نه به معنای تعطیلی کشاورزی، بلکه با هدف جستجوی الگوی جدید کشاورزی غیرآبمحور. فارس که در یک دهه اخیر قطب کشاورزی بوده، باید به سمت اقتصادی حرکت کند که وابستگی به آب نداشته باشد.
بر اساس این سند، در ۷ سال آینده باید سالانه ۶ تا ۷ میلیارد مترمکعب آب در بخشهای کشاورزی، صنعت و خدمات صرفهجویی شود.ممنوعیت بارگذاری در دشت مرودشت و اولویت میراث تاریخیاین کویرشناس تصریح کرد که دشت مرودشت باید برای حداقل ۱۰ سال از هر نوع بارگذاری جدید – از جمله ساخت سد، توسعه کشاورزی یا طرحهای انتقال آب – معاف باشد. دولت موظف است خسارات ناشی از این ممنوعیت را از طریق اجرای سند ملی امنیت غذایی جبران کند.
درویش همچنین بر ضرورت برتری حفظ سایتهای تاریخی و میراثی بر طرحهای توسعهای تأکید کرد و گفت حالت بسیار بحرانی است و باید رودربایستیها را کنار گذاشت.
