برف بیسابقه در بیابان آتاکاما؛ چالش بزرگ برای تلسکوپ رادیویی آلما و آینده رصدهای نجومی, بیابان آتاکاما در شیلی، که به عنوان خشکترین بیابان غیرقطبی جهان شناخته میشود، اخیراً شاهد یک پدیده جوی بیسابقه شد بارش برف سنگین که باعث توقف موقت فعالیتهای تلسکوپ رادیویی قدرتمند آلما (ALMA) گردید.
این رویداد نه تنها ì رصدهای نجومی را مختل کرد، بلکه نگرانیهای جدی را در مورد تأثیر تغییرات اقلیمی بر زیرساختهای علمی حساس در این منطقه برانگیخت. تلسکوپ آلما؛ چشم رادیویی بشر در قلب بیابان آرایه بزرگ میلیمتری/زیرمیلیمتری آتاکاما (ALMA) پیشرفتهترین تلسکوپ رادیویی جهان است که از ۶۶ آنتن با دقت بالا در فلات چاجنانتور در ارتفاع ۵۰۰۰ متری تشکیل شده است.
این پروژه بینالمللی حاصل همکاری اروپا، آمریکای شمالی، شرق آسیا و جمهوری شیلی است و برای رصد امواج رادیویی از کهکشانهای دور، تولد ستارگان و سیارات در حال شکلگیری طراحی شده.
استراتژی مقابله با طوفان برف و بازآغاز سریع رصد وقتی طوفان برف بیسابقه منطقه را فرا گرفت، تیمهای فنی آلما بلافاصله پروتکلهای ایمنی را اجرا کردند. آنتنهای عظیم به گونهای جهتدهی شدند که در برابر جهت باد قرار بگیرند تا تجمع برف روی سطوح به حداقل برسد و نیروی ضربه بادها کاهش یابد. فوراً پس از پایان طوفان، تیمهای تخصصی برای پاکسازی برف از روی آنتنها و بازرسی سلامت مکانیکی و الکترونیکی شدند.
سرعت در این فرآیند حیاتی است، زیرا بهترین شرایط رصد رادیویی بلافاصله پس از بارش برف به وجود میآید؛ دمای بسیار پایین باعث کاهش چشمگیر بخار آب در اتمسفر میشود و پنجرهی شفافیت جوی برای رصدهای میلیمتری باز میگردد. تغییرات اقلیمی؛ تهدیدی برای آینده نجوم در آتاکاما بیابان آتاکاما به طور طبیعی بسیار خشک است و در بخشهای زیادی از آن سالها ممکن است هیچ بارشی ثبت نشود.
افزایش فرکانس طوفانهای برف و رطوبت، میتواند تعداد شبهای قابل رصد را کاهش دهد، دقت اندازهگیریها را تحت تأثیر قرار دهد و هزینههای نگهداری و محافظت از زیرساختهای میلیارد دلاری را بالا ببرد. دانشمندان و مهندسان اکنون در حال ارزیابی استراتژیهای سازگاری برای حفظ کارایی این چشم بینظیر نجوم در برابر آب و هوایی است که دیگر قابل پیشبینی نیست.
