دلیل، نشانهها و روشهای درمان عفونت دهان؛ راهنمای کامل پیشگیری

دلیل، نشانهها و روشهای درمان عفونت دهان؛ راهنمای کامل پیشگیری, عفونت دهان و دندان التهاب ناشی از نفوذ باکتریها، ویروسها یا قارچها به بافتهای نرم حفره دهان است. این مسئله میتواند لثه، دندان، زبان و داخل گونه را درگیر کرده و علائمی چون طعم بد، بوی نامحبوب، تورم، قرمزی و درد ایجاد نماید.

علاوه بر عوامل میکروبی، مواردی مانند سیستم ایمنی ضعیف، بیماریهای سیستمی، صدمات فیزیکی به دهان یا عدم تطبیق دندان مصنوعی و براکتهای ارتودنسی نیز میتوانند زمینهساز عفونت باشند.

انواع عفونتهای دهانی شناسایی نوع عفونت برای انتخاب درمان صحیح حیاتی است. در ادامه رایجترین انواع آورده شدهاند پوسیدگی دندان این عفونت زمانی رخ میدهد که باکتریهای موجود در پلاک، قندها و کربوهیدراتهای باقیمانده را تجزیه کرده و اسید تولید میکنند. اسید مینای دندان و لایه عاج را حل کرده و حفره ایجاد میکند.

نریزی در هنگام مسواکزدن میشود. اگر التهاب لثه درمان نشود، میتواند به پریودنتیت پیشرفت یابد که آسیب جدیتری به بافتهای حمایتی دندان وارد میکند.

پریودنتیت (بیماری پیشرفته لثه) این بیماری ناسورگرفته منجر به تخریب بافت نرم و استخوان وولار میشود. پریودنتیت به سه فرم مزمن، تهاجمی و نکرولایزینگ تقسیم میشود. عفونت میتواند از طریق جریان خون به سایر نقاط بدن سرایت کرده و خطرات سیستمی ایجاد نماید.

کاندیدیازیس دهانی (عفونت قارچی) رشد بیش از حد قارچ کاندیدا آلبیکنس، مخصوصاً در نوزادان، سالمندان و افراد با ایمنی ضعیف یا تحت درمان آنتیبیوتیک طولانیمدت، باعث ایجاد لکههای سفید، درد و سوزش دهان میشود. اختلال تعادل میکروبیوم دهان عامل اصلی بروز این عفونت است. زخمهای آفتوژن (آفتهای دهانی) این زخمهای سطحی، بیدرد و غیرمسری بر روی بافت مخاطی دهان یا زبان تشکیل شده و معمولاً در طول یک تا دو هفته به طور خودکار بهبود مییابند.

مصرف غذاهای اسیدی یا تند، استرس و کمبود ویتامینها میتواند عامل تحریک آنها باشد. آبسه دندانی تجمعهای از چرک در ریشه دندان یا بافت لثه ناشی از عفونت باکتریایی عمیق است. علائم شامل درد شدید نابض، تورم صورت، تب و حساسیت به دما میباشد. در صورت عدم درمان، عفونت میتواند به استخوان فک، گردن و ها امتدادها یابد.

علائم هشداردانه عفونت دهان با وجود تفاوت در علائم بر اساس نوع عفونت، نشانههای مشترک زیر نیازمند مراجعه فوری به دندانپزشک هستند تب و بیحالی بوی بد دهان (هالیتوز) و طعم تلخ یا فلزی قرمزی، تورم و خونریزی لثه تورم صورت، گونه یا گرههای لنفاوی گردن درد شدید، نابض و پراکنده به فک، گوش یا گردن حساسیت شدید به غذاهای سرد، گرم یا شیرین درد هنگام جویدن یا فشار خونریزی خودبهخود یا هنگام استفاده از نخ دندان عوامل ریسک و دلایل بروز عفونت اختلال در تعادل طبیعی فلورا دهان، سوختوساز اصلی عفونتهاست.

بهداشت فموی ناکافی، خشکی دهان (زیروستومی)، مصرف سیگار و تنباکو، دیابت کنترلنشده، سوءتغذیه، استرس شدید و استفاده از داروهای یکاستروئید یا آنتیبیوتیکهای طیف وسیع از مهمترین عوامل زمینهساز هستند. صدمات ناشی از دندان مصنوعی نامناسب یا ارتودنسی نیز میتواند دروازه ورود میکروبها باشد.

روشهای تشخیص توسط دندانپزشک تشخیص بر پایه معاینه بالینی دقیق، سوابق بیمار و عکسهای رادیوگرافی (پریاپیکال، بایتوینگ یا پانورامیک) برای ارزیابی استخوان و ریشه دندانها انجام میشود. در موارد پیچیده، آزمایشهای آزمایشگاهی نظیر کشت باکتریایی، بیوپسی یا بافتشناسی جهت تشخیص دقیق عامل عفونت طلب میشود.

استراتژیهای درمان عفونت دهان درمانهای حرفهای دندانی بر اساس تشخیص، دندانپزشک ممکن است اقدامات زیر را انجام دهد اسکیلینگ و روت پلنینگ حذف پلاک و سنگدندان فوق و زیر لثهای برای از بین بردن است باکتری. ترم déاسیون ( درمان) در عفونتهای رسیده به پن دندان. جراحی لثه یا فلام در پریودنتیت پیشرفته برای دسترسی به ریشهها و استخوان. تخلیه آبسه برش و دریناژ چرک برای کاهش فشار و عفونت.

داروهای تجویزی آنتیبیوتیکهای سیستمی (مانند آموکسیسیلین، مترونیدازول) برای عفونتهای باکتریایی، ضدقارچهای موضعی یا سیستمی (نیستاتین، فلوکانازول) برای کاندیدیازیس، و داروهای ضدویروس (آسیکلویر) برای هردسهای شدید. دهانشویههای ضدعفونیکننده کلورهکسیدین ۰.۲٪ برای کنترل پلاک به عنوان مکمل.

مراقبتهای خانگی جانبی (با نظر پزشک) شستشوی دهان با آب نمک گرم (نیم قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب) ۳-۴ بار در روز برای کاهش التهاب و تمیز کردن ناحیه. استفاده از کمپرس یخ روی صورت (۱۵ دقیقه هر بار) برای کنترل تورم حاد. مصرف غذاهای نرم، خنک و غیر تحریککننده تا زمان بهبودی کامل. اجتناب از سیگار، الکل و مسواکزدن سیو روی ناحیه عفونیده.

نکته مهم مراقبتهای خانگی جایگزین درمان تخصصی نیستند و باید حتماً در کنار و با نظارت دندانپزشک انجام شوند. راهکارهای پیشگیری از عفونت دهان پیشگیری همیشه سادهتر، ارزانتر و موثرتر از درمان است. اجرای موارد زیر ریسک عفونت را به شدت کاهش میدهد مسواکزدن استاندارد دو بار در روز با خمیر مسواک فلوریده و مسواک نرم. استفاده روزانه از نخ دندان یا برشهای بیندندانی برای حذف پلاک بین دندانها.

شستشو با دهانشویه فلوریده یا ضدعفونیکننده (با توصیه پزشک). مراجعه منظم هر ۶ ماه یک بار به دندانپزشک برای معاینه و اسکیلینگ حرفهای. ترک مصرف تمام اشکال تنباکو و الکل. رژیم غذایی متعادل، پر از ویتامینهای C و D، کلسیم و کم از قندهای ساده. مدیریت بیماریهای سیستمی مانند دیابت و کنترل سطح قند خون. استفاده از نگهدارنده دندان مصنوعی و تمیز کردن روزانه آن. اشباع بدنی مناسب برای پیشگیری از خشکی دهان. به کدام متخصص مراجعه کنیم؟

دندانپزشک عمومی اولین مرجع برای تشخیص و درمان عفونتهای دهان و دندان است. در موارد تخصصی، ممکن است به متخصصان لثه (پریودنتیست)، ریشهدندان (إندودنتیست) یا جراح دهان و فک ارجاع داده شوید. اگر عفونت ریشه در بیماریهای سیستمی (مثل دیابت، ایدز، سرطان) داشته باشد، مشورت با پزشک متخصص مربوطه (اندوکرینولوژیست، عفونتدان و…) ضروری است. سوالات متداول عفونت دهان دقیقاً چیست؟

عفونت دهان التهاب بافتهای نرم حفره دهان ناشی از رشد بیش از حد میکروبها (باکتری، ویروس، قارچ) است که با علائمی چون تورم، قرمزی، درد و بوی بد ظاهر میشود. آیا مصرف آنتیبیوتیک میتواند باعث عفونت دهان شود؟ بله. آنتیبیوتیکهای طیف وسیع با از بین بردن باکتریهای مفید دهان، تعادل میکروبی را برهم میزنند و زمینه را برای رشد قارچها (کاندیدیازیس) فراهم میکنند. آیا خشکی دهان باعث عفونت میشود؟ بله.

بزاق دفاعی طبیعی دهان است که باکتریها را شستشو میکند. کاهش ترشح بزاق (زیروستومی) توانایی خودتمیزکننده دهان را از بین برده و ریسک عفونت را افزایش میدهد. مهمترین علائم عفونت دهان کداماند؟ بوی بد دهان، طعم نامحبوب، لثه قرمز و متورم، تورم صورت، درد دندان نابض، حساسیت به دما و خونریزی لثه از اصلیترین نشانهها هستند. محتوای این مقاله تنها برای ارتقای اطلاعات عمومی است و جایگزین مشاوره، تشخیص یا تجویز پزشکی حرفهای نمیباشد.

برای درمان به دندانپزشک مراجعه کنید.