راهنمای جامع بیماری التهابی روده بزرگ علائم، تشخیص و روشهای کنترل کولیت اولسراتیو, بیماری التهابی مزمن روده بزرگ که در واژگان پزشکی به نام کولیت اولسراتیو شناخته میشود، وضعیتی است که در آن بافت داخلی کولون و رکتوم دچار التهاب و زخمهای سطحی میگردد. این اختلال با رویدادهای تکرار اسهال، مشاهده خون در مدفوع، دردهای گرفتگیمانند شکم و کاهش ناخواسته وزن همراه است.
آشنایی با ماهیت کولیت اولسراتیو این بیماری از دسته بیماریهای التهابی روده (IBD) بوده و ریشه در پاسخدهی نادرست سیستم ایمنی بدن دارد. سیستم دفاعی بدن به اشتباه باکتریهای مفید روده را هدف قرار داده و التهاب مزمن را آغاز میکند.
ژنتیک، محیط زیست و اختلال ایمنی در بروز آن نقش مؤثری ایفا میکنند.
پزشک متخصص گوارش با تلفیق نتایج آزمایشهای خون، إندوسکوپی و تصویربرداری، تشخیص قطعی را صادر مینماید. نشانههای بالینی و علائم رایج بیماران بیشتر در طول عمر بیماری، دورههایی از تشدید علائم و دورههای را تجربه میکنند. شدت و تنوع علائم مستقیماً به میزان گسترش التهاب و سطح درگیری روده بستگی دارد.
ود که میتواند ناگهانی یا تدریجی آغاز گردد. درد و گرفتگی ناحیه پایین شکم درد معمولاً در چپ و هیپوگاستریوم حس میشود.
در مراحل اولیه یا کنترلشده، درد خفیف و دلپیچهمانند است، اما در حملات شدید به صورت گرفتگیهای ناگهانی و غیرقابل تحمل در میآید. مصرف غذاهای تحریککننده میتواند شدت درد را افزایش دهد. خونریزی رکتال و حس فوریت کاذب زخمهای مخاطی باعث خونریزی مکرر شده و بیمار حس مداوم نیاز به دفع مدفوع را با وجود روده خالی تجربه میکند.
کاهش وزن و خستگی مزمن مالآببشن، کاهش اشتها و التهاب سیستمی منجر به کاهش وزن نامقصود و خستگی مداوم میشود که کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار میدهد. بروزهای برونرودهای مفصلی، پوستی و عینی بر اساس گزارش سازمان سلامت انگلستان (NHS)، تقریباً یکسوم بیماران دچار علائم خارج از جهاز گوارش میگردند.
آرتریت بزرگمفصلی (زانو، مچ، باسن)، زخمهای افتوئید دهان، اریته نودوز یا پیودرما گانغرنوزم بر روی پوست، و التهاب بالا (یوئیت/اسکلرِیت) از این مواردند. عواملü و ów خطر علت واحدی شناسایی نشده، اما تعامل پیچیده عواملی در بروز بیماری دخیل است اختلال تنظیم ایمنی سیستم ایمنی فلورا معمول روده را عاملی خارجی میپندارد و حمله آن را آغاز میکند. این واکنش. حتی پس از رفع عفونتهای احتمالی آغازین، به صورت خودپذیر ادامه مییابد.
سابقه خانوادگی و ژنتیک حدود ۲۵ درصد بیماران (یک چهارم) نزدیکان درجه یک مبتلا به بیماری التهابی روده (کرون یا کولیت) داشتهاند. تا کنون ژنهای متعددی (مانند و مواضع مرتبط با باریر مخاطی) شناسایی شدهاند.
محیط و سبک زندگی رژیم پرچرب و پرفرآوری، استرس مزمن، سیگارت (به طور عجیب کمکننده خطر کولیت اما افزایشدهنده خطر کرون)، آلودگی هوا و استفاده مکرر از آنتیبیوتیکها در کودکی، از محیطهای مؤثر هستند.، رژیم غنی از فیبر، فیزیکی و محیط سالمین، اثر محافظتی دارند.
مراحل تشخیص دقیق پزشک ابتدا سوابق بالینی و خانوادگی را بررسی کرده، سپس برای تفکیک از بیماری کرون، عفونتهای روده و سرطان، اقدامات زیر را دستور میدهد آزمایشهای آزمایشگاهی (خون و مدفوع) سنجش CRP، ESR، فیریتین، CBC (برای انیمیا)، الکترولیتها و کالج پروتئینهای مدفوع (فکال کالپروتئین به عنوان نشانگر خاص التهاب روده). مدفوع برای حذف عفونتهای باکتریایی/پارازیتی ضروری است.
کولونوسکوپی و بیوپسی (استاندارد طلا) مشاهده مستقیم مخاط رکتوم تا سیکوم، ارزیابی سطح التهاب و برداشت بافت برای هستوپاتولوژی (زخمهای مخاطی، خراجهای کریپتی،ستورشن معماری) تنها راه قطعیت است. سیگموئیدوسکوپی انعطافپذیر جایگزین محدودتر برای ارزیابی کولون چپ است. تصویربرداری مقطعی یا برای ارزیابی ضخامت دیواره، فیستول، ارتسام و خارج از روده، به ویژه در تشخیص تفکیکی با بیماری کرون کاربرد دارد.
اشعه ساده با باریم امروزه کاربرد اولویتی ندارد. استراتژیهای درمانی و مدیریت دارودرمانی امینوسالیسیلها (۵-ASA) مزوین، اولفواسالازین، بالاسالازین — ستون فقرات درمان خفیف تا متوسط، هم فم و هم موضعی (شمع/انما). کورتیکواستروئیدها پرینیزون، بودزونیده (آز موثر موضعی)، بکمیتازون — فقط برای هدایت در حملات متوسط تا شدید، نه درمان حفظ.
ایمونومادولاتورها آزاتیوپرین، ۶-مرکاپتوپورین، متوترکزات — برای حفظ و بیولوژیکها و مولکولهای کوچک ضد-TNF (اینفلیماب، ادالیموماب، گولیموماب)، ضد-اینترگین (ودولیزوماب)، ضد-/۲۳ (استلارا)، جاک اینهیبیتورها (توفاسیتینب، اپاداسیتینب) — برای بیماری متوسط-شدید مقاوم به درمان معمولی.
داروهای تقاضایی لوپرامید برای اسهال (فقط در، نه التهاب فعال)، آهن و فولات برای انیمیا، ویتامین D و کلسیم برای پیشگیری از استئوپوروز ناشی از استروئید.
گزینه جراحی نشاندهد عدم پاسخ به حداکثر درمان پزشکی، عوارض حاد (مگاکولون سمی، پرفراسیون، خونریزی شدید کنترلنشده)، دیسپلازیای سطح بالا/سرطان، و بروزهای برونرودهای دو روش اصلی پروکتوکولکتومی با IPAA (کیسه J) حذف کولون و رکتوم، ساخت مخزن از ایلئوم و آناستوموز به کانال انال. حفظ فکال، رایجترین روش انتخابی. پروکتوکولکتومی با ایلئوستومی پایانی تبدیل ایلئوم به استوما روی دیواره شکم و کیسه خارجی.
برای بیماران با سن بالا، سفینکتر ضعیف، یا دیسپلازیای انال ترجیح داده میشود. راهنمای تغذیهای شخصیسازی هیچ رژیم واحدی برای همه وجود ندارد؛ اصل کلید، شناسایی و حذف غذاهای تحریککننده شخصی است.
با این حال، الگوهای کلی توصیه شده جدول غذاهای توصیه و جلوگیری مواد مفید و تحملپذیر مواد تحریککننده / اجتناب ماهیهای چرب (سالمون، سردین) و گردو (منبع اُگا-۳)چربیهای اشباعه کره، خامه، گوشت قرمز پرچرب سبزیجات پخته، کدو، هویج، کاشنهسبزیجات مقطعی خام (کلم، بروکلی، گلکلم) در حملات فعال ماست پرهی پروبیوتیک، کفیروشیر گاو و محصولات لاکتوزدار (در ناسازگاری لاکتوز) برنج سفید، ماکارونی، نون سفید، بلوغورغلههای کاملدانه، نخود، لوبیا در دور حاده مرغ، بوقلم، بره کمچرب، تخممرغگوشتهای فرآوری (سوسیس، کالباس)، خوراکهای سرخکرده موز، انبه، آوکادو، سیب پوستکندهمیوههای اسیدی (پرتقال، گریپفروت، اناناس) آب، آب معدنی، چایهای گیاهی ملایمالکل، قهوه قوی، چای پرکافئین، نوشابههای گازدار نقش پروبیوتیک، پربیوتیک و فیبر پروبیوتیکها (به ویژه سلولهای ۱۹۱۷ و VSL#۳) میتوانند در حفظکننده عمل کنند.
فیبر حلال (پسیلیوم، اینولین) در فاز خفیف مفید، اما در التهاب فعال ممکن است بله و درد را تشدید نماید. کاهش تدریجی فیبر در حملات و افزایش آرنده در استراتژی امن است. تغییرات سبک زندگی برای کنترل بلندمدت مدیریت استرس و سلامت روان استرس مستقیماً التهاب را تشدید میکند (محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال و محور روده-مغز). تکنیکهای ذهنآگاهی، تنفس عمیق، یوگا، CBT و مشاوره روانی، شدت و طول حملات را به طور معنیدار کاهش میدهند.
ورزش منظم و متناسب فعالیت هوازی متوسط (پیادهروی سریع، دوچرخه، شنا) ۱۵۰ دقیقه در هفته، التهاب سیستمی را و مصرف استروئید را کاهش میدهد. در دور حاده، ورزشهای سبک کشسشی و تنفسی توصیه میشود. عوارض احتمالی در صورت عدم کنترل عوارض برونرودهای سیستمی کلانجیت اسکلروزینگ اولیه (PSC)، آرتریت محوری، استئوپوروز/استئومالاسی (ناشی از مالآبسوربشن و استروئید)، آنمی مزمن، و پوکی استخوان.
مگاکولون سمی گسترش خطرناک کولون با سمیت سیستمی، اکسپلوراسیون جراحی فوری میطلبد. خطر سرطان کولورکتال بیماران پانکولیت با مدت بیش از ۸-۱۰ سال، ریسک ۵-۱۰ درصدی سرمایهداری سرطان دارند. سورولانس با کولونوسکوپی سالیانه/دو سالانه با بیوپسیهای تصادفی و هدفمند (چروموآندوسکوپی) الزامی است. اختلال رشد در کودکان و نوجوانان کاهش włś استروئید، مالآبسوربشن و التهاب مزمن میتواند قد و بلوغ را به تاخیر بیندازند.
مانیتورینگ رشد هر ۳-۶ ماهه ضروری است. آیا کولیت اولسراتیو به طور کامل درمان میشود؟ این بیماری مزمن و غیرقابل درمان قطعی است، اما با استراتژی علاج به هدف و رعایت دقیق دارو، رژیم و سبک زندگی، طولانیمدت و کیفیت زندگی نرمال قابل دستیابی است. مراقبتهای پیشگیرانه، واکسیناسیون کامل (گروپ، آنفلاونزا، HPV،) و منظم، ستونهای مدیریت موفق هستند.
منابع علمی معتبر مراکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا (CDC) وبمد پاسخ به سوالات متداول چگونه تشخیص قطعی برقرار میشود؟ ترکیب سوابق، آزمایشهای خون/مدفوع، کولونوسکوپی با بیوپسیهای متعدد و در صورت نیاز MRI/CT اینتروگرافی. عوارض اصلی عدم درمان چیستند؟ مگاکولون سمی، پرفراسیون، سرطان کولون، استئوپوروز شدید، بروزهای مفصلی/پوستی/عینی نابودکننده و انیمیا مقاوم. چه غذاهایی برای کنترل بیماری مفیدند؟
پروتئینهای کمچرب (مرغ، ماهی، بوقلم)، ماست پروبیوتیک، اُमेگا-۳، سبزیجات پخته، برنج/نان سفید، و مایعآوری بالا. اجتناب از الکل، قهوه، چربی اشباعه، فیبر نامحلول در دور حاده و مواد غذایی تحریککننده شخصی کلید است. آیا امکان درمان کامل وجود دارد؟ خیر، درمان کامل وجود ندارد، اما کنترل کامل بیماری و عمیق با درمانهای مدرن برای اکثریت بیماران ممکن است.
إشعار مهم محتوای این مقاله صرفاً برای ارتقای اطلاعات عمومی تهیه شده و جایگزین مشاوره، تشخیص یا تجویز پزشک متخصص گوارش و کبد نمیباشد. در صورت بروز علائم، مراجعه به پزشک الزامی است.
