مسافران يك روزه بازارچه‌هاي مرزي گردشگر نيستند_مستطیل زرد

مستندات ورود 4 ميليون گردشگر طي 6 ماه به كشور كجاست؟

گلي ماندگار|

آمارسازي در حوزه گردشگري و ورود گردشگر به كشور مساله امروز و ديروز نيست اما مشكل اينجاست كه چنين آمارهايي هيچ بازدهي قابل مشاهده‌اي در جامعه ندارند. از يك طرف مسوولان از وجود بيش از 6 ميليون گردشگر به كشور خبر مي‌دهند و از سوي ديگر نه صنعت هتلداري، نه صنايع دستي و نه حتي شركت‌هاي خدمات مسافرتي در شرايط مطلوبي به سر نمي‌برند و بسياري از آنها با ورشكستگي فاصله چنداني ندارند. بر پایه آخرين آمارهاي انتشار شده از سوي وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي در سال 1402 بيش از 6 ميليون گردشگر داخل ايران شده‌اند. همچنين آمار 6 ماهه سال 1403 نيز از ورود بيش از 4 ميليون گردشگر به ايران خبر مي‌دهد. اين آمارهاي رسمي است كه مسوولان در نشست‌هاي خبري و او گفت‌وگوهاي خود به آن اشاره مي‌كنند. حتي وزير ميراث فرهنگي در او گفت‌وگويي اظهار كرده كه ايران ظرفيت پذيرش 15 ميليون گردشگر در سال را دارد. اين ادعاها سوالات زيادي را نقل مي‌كند. اگر واقعا اين تعداد يعني بيش از 6 ميليون گردشگر سالانه به ايران داخل مي‌بشود بعد چرا صنعت هتلداري ما در اغاز ورشكستگي قرار دارد. به گواه بسياري از افرادي كه در اين زمينه فعاليت مي‌كنند اين آمار‌سازي‌ها هيچ دردي از وضعيت نامطلوب حوزه گردشگري ما حل نمي‌كند. از سوي ديگر هيچ مستنداتي دال بر مجوز ورود و انگشت نگاري و … براي گردشگران نشان‌دهنده ورود اين ميزان گردشگر به‌طور سالانه در كشور ما نيست. به حرف های بسياري از فعالان حوزه گردشگري اگر طي 6 ماهه نخست سال به حرف های معاون گردشگري وزارت ميراث فرهنگي بيش از 4 ميليون گردشگر داخل ايران شده است آورده ارزي آنها كجاست؟ چرا اين آمارها توسط هيچ هتل و تورليدر و ديگر فعالان حوزه گردشگري تاييد نمي‌بشود؟

آمار‌سازي براي دريافت بودجه  گردشگري

عليرضا ميرفخرايي، تورليدر و كارشناس گردشگري در اين باره به «اعتدال» مي‌گويد: متاسفانه وزارت ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي يك وزارتخانه نوپا است و تا این مدت هيچ آورده قابل توجهي از خود نداشته و همين امر علتشده براي اينكه بتواند بودجه مورد نياز خود را دريافت كند اين آمارسازي را انجام دهد. او مي‌افزايد: يكي از راه‌هاي سرشماري تعداد گردشگراني كه از كشورهاي ديگر داخل ايران مي‌شوند ميزان فعاليت دفاتر خدمات مسافرتي است چرا كه اين گردشگران زیاد تر از طريق تور داخل كشور مي‌شوند و به اين ترتيب اگر ما اين ميزان گردشگر ورودي به كشور داشته باشيم بعد چرا وضعيت مالي دفاتر مسافرتي و تورليدرها و … تا اين اندازه بغرنج است. اين كارشناس حوزه گردشگري در ادامه اظهار مي‌دارد: مساله اينجاست كه متاسفانه وزارت ميراث فرهنگي و گردشگري بدون دقت به وضعيت هتلداران، دفاتر خدمات مسافرتي و حتي فعالين حوزه صنايع دستي چنين آمارهايي را انتشار مي‌كند در حالي كه اگر اين آمارها واقعي باشند بايد بازدهي آنها را در وضعيت اقتصادي كشور بتوانيم به وضوح ببينيم.

معيار مسوولان در رابطه ظرفيت گردشگري كشور چيست؟

ميرفخرايي در جواب به اين سوال كه آيا واقعا بنا بر ادعاي وزير ميراث فرهنگي و گردشگري ايران توانايي ظرفيت پذيرش 15 ميليون گردشگر در سال را دارد يا نه مي‌گويد: بايد از مسوولان سوال كنيم كه معيارشان براي ارزيابي اين ظرفيت چيست؟ مساله اينجاست كه آيا واقعا ما مي‌توانيم با چنين جاده‌هاي غير استاندارد و وسايل نقليه عمومي از رده خارج و آشفتگي‌هاي بصري در تمامي شهرها و مناطق ديدني بگوييم ظرفيت پذيرش گردشگر را داريم. او مي‌افزايد: رونق گردشگري در هر كشور استانداردهاي خاص خودش را دارد كه متاسفانه در كشور ما هيچ كدام اين استانداردها رعايت نمي‌بشود و همين مساله علتمي‌بشود تا بخواهيم همه‌چيز را با آمار‌سازي خوب نمود بدهيم. اين كارشناس حوزه گردشگري در قسمت ديگري از سخنان خود اظهار مي‌دارد: اكثر كشورهاي دنيا در دو دهه قبل به‌شدت بر روي مساله گردشگري سرمايه‌گذاري كرده‌اند. اکنون رونق گردشگري در شرق دور حتي از كشورهاي اروپايي هم پيشي گرفته و اين اتفاق به دليل نگاه دولتمردان و فاصله گرفتن اقتصاد از منبع های طبيعي و سوخت‌هاي فسيلي بوده است. او خاطرنشان مي‌كند: اكثر كشورهايي همانند چين، كره جنوبي، تايوان و … به‌شدت در امر گردشگري پيشرفت كرده و سالانه پذيراي تعداد بي‌شماري گردشگر می باشند. سوال اينجاست كه مسوولان ما در حوزه گردشگري و ميراث فرهنگي چه برنامه‌ريزي و سرمايه‌گذاري براي جذب گردشگر انجام داده‌اند.

زمان گردشگري سلامت را هم از دست داديم

ميرفخرايي در ادامه مي‌گويد: در حوزه گردشگري سلامت سال‌ها مسوولان شعار دادند اما امكاناتي كه در اين زمينه فراهم شد يك صدم قولهايي هم كه دادند نبوده است. حتي نظارت درستي در اين زمينه صورت نگرفت و همين اندك توريسم سلامتي هم كه داخل ايران مي‌بشود خيلي راحت مورد سوءاستفاده دلالان قرار مي‌گيرد. او مي‌افزايد: زماني بسياري از كشورهاي همسايه ايران براي منفعت گیری از چشمه‌هاي آب گرم و امكانات بهداشتي و درماني ايران به كشور ما مي‌آمدند اما الان همه گردشگري ما محدود به سفرهاي زيارتي از عراق، سوريه و پاكستان است. اين اتفاق اصلا بد نيست اما ما حتي نتوانسته‌ايم از اين زمان هم به خوبي منفعت‌برداري كنيم چرا كه نه برنامه مدوني براي توريست زيارتي داريم و نه حتي نظارت دقيقي بر ساماندهي اين افراد صورت مي‌گيرد. اين تور ليدر اظهار مي‌دارد: بسياري از اين افراد حتي در مسافرخانه و هتل‌هاي رسمي كشور اقامت نمي‌كنند. باز هم اين راه به وجود دلالاني ختم مي‌بشود كه با اجاره اتاق در خانه‌ها يا حتي اجاره آپارتمان بدون اينكه مالياتي پرداخته يا سهمي از اين درآمد را به قسمت گردشگري تعلق دهند تنها به منافع شخصي خود فكر مي‌كنند. او اضافه مي‌كند: اگر بخواهيم به او گفت و گو خلأ نظارتي در قسمت گردشگري ورود كنيم ساعت‌ها بايد در رابطه آن او گفت و گو كرده و وضعيت‌هاي مختلفي را مورد بررسي قرار دهيم. متاسفانه بي‌توجهي در اين زمينه علتشده تا حتي در مواردي ما با اتفاق‌هايي روبه رو شويم كه در شان ايران نيست.

ارايه آمار گردشگري بايد مطابق قوانين بين‌المللي باشد

ميرفخرايي در جواب به اين سوال كه اين آمارهاي ميليوني چطور تدوين مي‌بشود در صورتي كه حقيقي نيست مي‌گويد: از وقتي كه قیمت پول ملي ما هر روز بيشتر از روز قبل سقوط كرد بسياري از ساكنان كشورهاي همسايه همانند اقليم كردستان، پاكستان، عراق، تركيه و … به طور زميني صبح داخل كشور شده و تمامي مايحتاج خود را از بازارچه‌هاي مرزي ايران تهيه مي‌كنند و سپس از ظهر به كشور خود باز مي‌گردند. او مي‌افزايد: آمار اين افراد از طريق پليس مرزي ثبت مي‌بشود و آمار اين افراد به گفتن گردشگر ثبت شده و به اين ترتيب برای مثال ورودي گردشگر ما طي 6 ماهه نخست امسال به بيش از 4 ميليون نفر مي‌رسد در حالي كه گردشگر تعريف مشخصي دارد و اين افراد اصلا در قالب اين تعريف نمي‌گنجند. اين تورليدر اظهار مي‌دارد: مطابق تعريف سازمان جهاني جهانگردي، گردشگري يا جهانگردي مجموعه كارهايي است كه فرد در مسافرت و در مكاني خارج از محيط زندگي خود انجام مي‌دهد، اين مسافرت بيش از يك سال طول نمي‌كشد و مقصد آن تفريح، تجارت يا فعاليت‌هاي ديگر است. ميرفخرايي ادامه مي‌دهد: حال با دقت به اين تعريف اگر ما سالانه اين ميزان گردشگر ورودي به كشور داشته باشيم بايد حداقل كسب و كار هتل داران، فروشندگان صنايع دستي و كسان ديگري كه در اين رشته فعاليت مي‌كنند رونق داشته باشد. همين الان بسياري از هتلداران ورشكسته می باشند و حتي توليد‌كنندگان صنايع دستي هم به داخل كردن اجناس بي‌كيفيت چيني روي آورده‌اند چرا كه توان توليد ندارند. در واقع ورود اين ميزان گردشگر به كشور يعني توليد شغل، يعني رونق كسب و كار دفاتر خدمات مسافرتي و تور ليدرها اما متاسفانه ما همين الان هم با مساله بيكاري در كشور دست به گريبان هستيم.

به جاي آمارسازي بايد به فكر ترميم زيرساخت‌ها باشيم

اين كارشناس گردشگري با اشاره به اين مساله كه متاسفانه زيرساخت‌هاي گردشگري در كشور ما نيازمند ترميم و بازسازي اساسي است مي‌گويد: تا زماني كه ما نتوانيم اين زير ساخت‌ها را ترميم كنيم نمي‌توانيم انتظار داشته باشيم تا گردشگر ورودي به كشور آمار قابل توجهي داشته باشد. قبل از هر چيز بايد دست دلالان از اين عرصه كوتاه بشود. متاسفانه فرهنگ دلال پروري در تمامي عرصه‌هاي اقتصادي ما رخنه كرده و علتعقب ماندگي در بسياري از موارد بوده است. او در پايان خاطرنشان مي‌كند: مساله ديگر فراهم آوردن امكانات رفاهي مناسب براي گردشگران است. مساله جاده‌ها و وسايل نقليه بسيار جدي است. از طرف ديگر بي‌توجهي به ابنيه‌هاي تاريخي علتشده تا بسياري از آنها ديگر قابليت جذب توريست را نداشته باشند. اين بي‌توجهي‌ها را نمي‌توانيم با آمارسازي و جا زدن مسافران يك روزه به جاي گردشگر جبران كنيم. ساختار گردشگري كشور واقعا نيازمند يك دقت ويژه است.