سرمایه اجتماعی: تعریف، انواع و راههای افزایش شبکههای ارتباطی برای موفقیت

سرمایه اجتماعی مجموعهای از نتایج و دستاوردهای حاصل از تعاملات مثبت میان افراد است که میتواند هم ملموس و هم ناملموس باشد. این مفهوم بر پایه ارتباطات و شبکهسازی شکل میگیرد و همانند سرمایههای مالی، با استفاده صحیح رشد میکند و دستاوردهای بیشتری برای فرد به همراه دارد. وقتی افراد مختلف برای دستیابی به هدفی مشترک در یک گروه گرد هم میآیند و منابع مورد نیاز را تأمین میکنند، در سرمایهگذاری اجتماعی شرکت کردهاند.
نمونههای سرمایه اجتماعی در عمل
تحقیقی که مجله نیویورک تایمز منتشر کرده، نشان میدهد دوستی میان افراد ثروتمند و فقیر میتواند فقر را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد. این مطالعه بر روی ۷۲ میلیون نفر در آمریکا انجام شده که بیش از ۸۰ درصد آنها در بازه سنی ۲۵ تا ۴۵ سال قرار داشتند و دوستانههای مجازیشان در فیسبوک بررسی شد. نتایج حاکی از آن بود که اگر کودکان خانوادههای فقیر درمحلههایی بزرگ شوند که ۷۰ درصد دوستانشان از خانوادههای ثروتمند باشند، درآمد آنها در آینده تقریبا ۲۰ درصد بیشتر از میانگین درآمد خانوادهشان خواهد بود. این مثال نشان میدهد که ارتباطات با افراد ثروتمندتر نوعی سرمایه اجتماعی با نتیجه ناملموس است.
انواع سرمایه اجتماعی
سرمایه ارتباطی
این نوع ارتباط میان افرادی با اهداف و وظایف مشترک برقرار میشود که معمولا همسطح هستند. برای مثال، دانشجویان با شبکهسازی با یکدیگر میتوانند به سرمایه ارتباطی دست یابند.
سرمایه پلزننده
این تعامل میان گروههای مختلف است که هرکدام منافع منحصر به فردی دارند، اما میان منافعشان هماهنگی وجود دارد. ارتباط مدیران با کارمندان سازمان برای رسیدن به سود و انجام پروژهها نمونهای از سرمایه پلزننده است.
سرمایه پیوندی
این نوع سرمایه اجتماعی بیانگر ارتباط حکومت و دولت با مردم است.
روشهای افزایش سرمایه اجتماعی
ارتباطسازی تنها منبع کسب این سرمایه معنوی است. این ارتباطات میتواند با اعضای خانواده، فامیل، دوستان یا همکاران شکل بگیرد. برای رشد سرمایه اجتماعی باید ارتباطات کنونی حفظ شده و دایره آنها گسترش یابد. حضور در جمعهای دوستانه، خانوادگی و رویدادهای کاری مهمترین اقدام برای تقویت این نوع سرمایه محسوب میشود.
نقش اینترنت در سرمایهگذاری اجتماعی
اینترنت و شبکههای اجتماعی راههای متنوعی برای ایجاد شبکههای ارتباطی میان مردم، کسبوکارها و پلتفرمها فراهم کردهاند. کاربران در سایتهای فروشگاهی بر اساس نظرات خریداران قبلی تصمیم خرید میگیرند. توسعهدهندگان پلتفرمهای آنلاین با تحلیل کامنتها راههای جدیدی برای بازاریابی و توسعه محصول مییابند. در بازیهای آنلاین افراد برای اهداف مشترک تلاش میکنند و برخی از این ارتباطات به دنیای واقعی نیز گسترش مییابد. کسبوکارهای کوچک از سرمایه اجتماعی در پلتفرمهای آنلاین برای معرفی محصولات استفاده میکنند. فریلنسرها نیز شبکههای ارتباطی گستردهای در پیامرسانها دارند که بسیاری از اعضای آنها را حتی یکبار نیز ندیدهاند.
مزایا و معایب سرمایه اجتماعی
مزایا
بهبود وضعیت سلامت روان، افزایش اعتماد به نفس، ارتقای سطح همکاری و احترام، بهدستآوردن فرصتهای جدید، امکان استفاده از کمک دیگران در مواقع مشکل، اعتمادسازی، به اشتراکگذاری اطلاعات و ایدههای مفید، و افزایش امنیت گروهی از مهمترین مزایای سرمایه اجتماعی هستند. وقتی مردم یک محله یکدیگر را بشناسند، برای کمک به یکدیگر آمادهتر هستند و امنیت محل افزایش مییابد.
معایب
یکی از معایب در ایران، شناختن نادرست سرمایه اجتماعی به عنوان پارتی و دیدگاه منفی نسبت به این دارایی ارزشمند است. برخی افراد به دلیل تولد در خانوادههای با ارتباطات گسترده این سرمایه را به ارث میبرند، اما اکثر افراد موفق، شبکههای مؤثری را خودشان میسازند. گاهی سرمایه اجتماعی گروههای خاص مانند باندهای خلافکار یا کارتلهای مدیریتی به ضرر جامعه تمام میشود و باعث افزایش قیمتها یا آسیب به مردم میشود.
تفاوت سرمایه اجتماعی و سرمایه انسانی
سرمایه انسانی به مهارتها و تخصص فرد اشاره دارد که در ازای آن پول دریافت میکند، در حالی که در سرمایه اجتماعی فرد در ازای خدماتی که به دیگران ارائه میدهد مبلغی دریافت نمیکند، بلکه در موقعیتهای دیگر از کمک دیگران بهرهمند میشود.
کلام آخر کسب سرمایه اجتماعی به پول نیاز ندارد
افراد مهارتهای ارتباطسازی را یاد گرفته و شبکهسازی میکنند، سرمایههای اجتماعی دارند و میتوانند از آن برای کسب درآمد نیز استفاده کنند. داراییهای معنوی مانند داراییهای مادی به مدیریت نیاز دارند. پس از ساخت شبکه ارتباطی، باید از آن حفاظت کرد و برای کسب بیشترین سود از ارتباطات تلاش نمود. روابط زمانی پایدارند که برای هر دو طرف سودآور باشند.




