مطالعه ژنتیکی: انسانها اسبها را ۴۲۰۰ سال پیش اهلی کردند، نه هزاران سال قبل

یک مطالعه ژنتیکی جدید بر روی اسبهای باستانی، دودمانی را آشکار کرد که با اسبهای اهلی امروزی همخوانی دارد. این دودمان در حدود سال ۲۲۰۰ پیش از میلاد به وجود آمده و با شواهد باستانشناسی از تصویرسازی اسبها در تدفینهای ارابه و بینرودان در رشتهکوه اورال تطابق دارد.
لودویک اورلاندو، باستانشناس مولکولی در مرکز انسانشناسی و ژنومیک تولوز فرانسه و از نویسندگان این تحقیق، به لایوساینس گفت فرآیند اهلیسازی برای اولین بار با هدف بهرهگیری از گوشت و شیر توسط گروههای شکارچی-گردآورنده در آسیای مرکزی آغاز شده است. این مردم که در قزاقستان جاری زندگی میکردند، از اسب برای حملونقل استفاده نمیکردند.
اورلاندو افزود که گروههای دیگر اهلیکننده، حدود ۴۲۰۰ سال پیش و با هدف تحرک و حرکت، اسبها را اهلی کردند. هیچ دودمانی از اسبها، نه در نسلهای قبل و نه در نسلهای بعد، به اندازه این دودمان در زمین گسترش نیافت.
به گفته او، محرک این فرآیند میتواند یک رویداد اقلیمی باشد که باعث خشکسالی در جنوب غربی آسیا و استپ اوراسیا شده است، زیرا اسبها میتوانستند مردم را به مناطق با مراتع تازه منتقل کنند و بقای آنها را تضمین نمایند.
این تحقیق به شکل قاطع اثبات میکند که اگرچه فرهنگ گورچالی و دیگر فرهنگهای اولیه استپهای غربی با اسبهای وحشی در ارتباط بودهاند، اما اولین اهلیکنندگان اسب نبودهاند. مدل ژنتیکی مطالعه با سایر شواهد موجود همپوشانی دارد.
با وجود اینکه مطالعات قبلی انسانهای فرهنگ گورچالی را به دلیل مصرف شیر اسب به عنوان اولین اهلیکنندگان معرفی میکردند، نقش آنها به احتمال زیاد تنها یک تلاش اولیه برای اهلیسازی اسبهای منطقه بوده است. مطالعه جدید نشان میدهد مردم فرهنگ گورچالی در مهاجرت دستهجمعی خود از اسبها بهره نگرفتهاند.
پاسخ به این سوال که چرا انسانها تا زمانی که حیوانات دیگری مانند سگ، گوسفند، گاو و حتی الاغ را اهلی کرده بودند، اسبها را اهلی نکرده بودند، تا حدی همچنان یک راز باقی مانده است. اما پس از اهلیسازی اسبها، انسانها تقریبا به هر مکانی که رفتند، اسبها را در کنار خود داشتند. اورلاندو میگوید گسترش نسبتا دیرتر اسبها به وضوح توسط مردم انجام شده، زیرا چنین گسترش بیسابقهای در دادههای ما که ۵۰ هزار سال را پوشش میدهد، وجود نداشت.




