تکنولوژی

ابر بین‌ستاره‌ای احتمالا عامل آغاز عصر یخبندان زمین شده است

منظومه شمسی در حبابی عظیم از پلاسمای محافظتی به نام هلیوسفر قرار دارد که از خورشید سرچشمه می‌گیرد. این لایه محافظتی وقتی تشکیل می‌شود که باد‌های خورشیدی بر محیط بین‌ستاره‌ای سختی می‌آورند و با جریانی ثابت از ذرات باردار خورشید به طور مداوم احیا می‌شود.

هلیوسفر زمین را در برابر پرتو‌های کهکشانی که می‌توانند بر دی‌ان‌ای موجودات زنده تأثیر بگذارند، محافظت می‌کند. بسیاری از دانشمندان این اثر محافظتی را بخشی جدایی‌ناپذیر از ظهور و تکامل حیات روی زمین می‌دانند.

برخورد با ابر سیاه‌گوش محلی

پژوهشگران می‌گویند ابری سرد از مواد بین‌ستاره‌ای احتمالا باد خورشیدی را مهار کرده و باعث فشردگی هلیوسفر شده است. به این ترتیب اثر محافظتی هلیوسفر برای زمین و دیگر سیاره‌ها در مدتی کوتاه از نظر کیهانی حذف شده است. محققان با استفاده از مدل‌های پیچیده کامپیو‌تری، موقعیت خورشید و هلیوسفر در حدود دو می‌لیون سال پیش را باز‌سازی کرده‌اند.

تحقیقات نشان می‌دهد که یک ابر چگال به نام سیاه‌گوش محلی ابر سرد در انت‌های نوار محلی منظومه ابر‌های سرد با هلیوسفر برخورد کرده است. در نتیجه زمین در معرض ماده بین‌ستاره‌ای و عناصر سنگین و رادیواکتیو ناشی از انفجار‌های ابرنواخ‌تر قرار گرفت. هلیوسفر در حالت عادی مانع عبور این ذرات می‌شود، اما بدون لایه محافظ این عناصر می‌توانند روی زمین ببارند.

شواهد ایزوتوپی و هم‌زمانی با عصر یخبندان

این قضیه می‌تواند علت افزایش ایزوتوپ‌های آهن ۶۰ و پلوتونیوم ۲۴۴ در برف‌های جنوبگان و مغزه‌های یخی ماه را توجیه کند که مربوط به دوره‌ای نزدیک به دو می‌لیون سال پیش هستند. زمان‌بندی برخورد هلیوسفر با ابر سیاه‌گوش محلی هم‌زمان با دوره سرد شدن زمین در دو می‌لیون سال پیش بوده است.

به باور محققان، سختی ناشی از این ابر، هلیوسفر را برای دوره‌ای از چندصد سال تا یک می‌لیون سال محدود کرده است. پس از خروج از این ابر، هلیوسفر مجددا برای احاطه سیاره‌ها گسترش یافته است.

تحقیقات آینده

در شرایط حاضر تعیین تأثیر دقیق ابر بین‌ستاره‌ای بر آغاز عصر یخبندان دشوار است. پژوهشگران اکنون می‌توانند دوره‌های دیگر عبور از ابر‌های بین‌ستاره‌ای را شناسایی و با عصر‌های یخبندان تطبیق دهند. تیم تحقیق در حال بررسی تأثیر هیدروژن و مواد رادیواکتیو بر جوی زمین است. یافته‌های این پژوهش دهم ژوئن در مجله نیتشر آسترونومی منتشر شده است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا