تحقیق جدید: دودو نه احمق بود و نه چاق، انقراضش ناشی از تخریب اکوسیستم توسط انسان است

دودو یکی از نمادینترین و در عین حال بدقضاوتشدهترین حیوانات منقرضشده محسوب میشود. با وجود گذر بیش از چهارصد سال از انقراض، بسیاری همچنان بر این باورند که این پرنده بیپرواز در هنگام رسیدن انسانها به موریس، جزیره زادگاه خود، آنقدر احمق، کند و بیرمق بود که نتوانست در برابر تازهواردان بماند.
اما محققان با ترکیب قرنها نوشتههای علمی، گزارشهای تاریخی و اطلاعات زیستشناختی در یک بررسی واحد که پیشینه طبقهبندی را آشکار و بازنویسی کرده، به جستجوی حقایق برای دودوی مظلوم و کبوتر رودریگز، خویشاوند منقرضشدهاش پرداختند.
تیمی از محققان با همکاری دانشگاه ساوتهمپتون، دانشگاه آکسفورد و موزه تاریخ طبیعی در مطالعهای تازه که در <a href="https://academic.oup.com/zoolinnean/article/۲۰۱/۴/zlae086/۷۷۳۳۳۹۴" target="_blank" rel="nofollow noopener"مجله جانورشناسی انجمن لینین منتشر شده، تلاش کردند واقعیتهای مربوط به پرنده دودو را کنند. این مطالعه جامعترین بازبینی در ارتباط با طبقهبندی دودو و کبوتر رودریگز، نزدیکترین خویشاوند آن، ارائه میدهد.
نیل گاستلینگ، نویسنده ناظر مطالعه و استاد تکامل و دیرینزیستشناسی در دانشگاه ساوتهمپتون، استدلال میکند که تصور اکثر مردم از دودو کاملا نادرست نیست، بلکه مسائل بزرگتری را که در پس انقراض آن نهفتهاند، نادیده میگیرند.
گاستلینگ میگوید اگر دودو را تصور کنید، پرندهای کوتوله، تپل و مقداری احمق به ذهن میرسد که سزاوار انقراض است؛ اما اینطور نیست. دودو نه چاق بود و نه احمق، بلکه با اکوسیستم جزیره موریس که میلیونها سال در آن زندگی میکرد، سازگار بود.
با این حال، آنچه دودو و کبوتر رودریگز، گونه خواهرش، برای آن سازگار نبودند، نیروی خشن و استعمارگر جامعه مدرن بود. ملوانان هلندی اولین بار در سال ۱۵۹۸ پس از رسیدن به جزیره موریس، واقع در ۱۱۳۴ کیلومتری شرق ماداگاسکار در اقیانوس هند، با دودو روبرو شدند.
پرندگان جزیره در غیاب هرگونه شکارچی بزرگ تکامل یافته بودند و در نتیجه احتیاط غریزی نسبت به انسان نداشتند. همین امر آنها را به طعمهی آسانی برای خدمهگرسنه کشتی و تاجران بینالمللی تبدیل کرد. در کمتر از یک قرن، دودو از روی زمین ناپدید شد؛ نه به این علت که به طور گسترده خورده یا در باغوحشها نمایش داده میشد، بلکه به این علت که نمیتوانست با تغییرات سریع و فشارهای ناشی از استعمار انسان کنار بیاید.
دشمنان اصلی دودو، خود انسانها نبودند، بلکه همه چیزهایی بودند که در میانه تأسیس یک بندر تدارکاتی برای شرکت هند شرقی هلند در موریس با خود آورده بودند. دامهایی همانند خوک، لانهی دودو، این پرندگان زمینی را زیر پا له میکردند، در حالی که موشها، تخمها و جوجههای کوچک آنها را میخوردند. در همین حال، سگها، گربهها و دیگر حیوانات مهاجم دودو را شکار و در عین حال بر سر منابع غذایی محدود جزیره رقابت میکردند. تا سال ۱۶۶۲، دودو منقرض شد. تقریبا یک قرن بعد، کبوتر رودریگز به دنبال آن از بین رفت. با وجود تنها ۶۴ سال مستندات انسانی از دودو، طولانی نکرد که حقیقت در ارتباط این پرنده با داستان آمیخته شد.
<span class="typography__StyledDynamicTypographyComponent-t787b7-۰ kEXAfZ"عکاس: Julian Pender Hume
گاستلینگ گفت دودو اولین موجود زندهای بود که ثبت شد و سپس ناپدید شد. به عقیده وی، قبل از انقراض دودو، فکر نمیشد که ممکن است انسان بتواند تأثیر زیادی بر محیطزیست بگذارد.
مارک یانگ، استاد دانشگاه ساوتهمپتون و نویسنده اصلی مقاله، میگوید در آغاز قرن نوزدهم، برخی افراد حتی دودو و کبوتر رودریگز را جانوران اسطورهای میدانستند. در دهه ۱۸۰۰ بود که دانشمندان ویکتوریایی سرانجام پذیرفتند که هر دو گونه پرنده واقعا وجود داشتهاند. اما با گذشت زمان، تصویر دودو تا حد زیادی از نماد تأثیرات غالبا فاجعهبار بشریت بر محیطزیست، به مثالی نادرست و سوءفهمیده از بقای اصلح تبدیل شد.
در همین حال، به طول زمان بیش از چهارصد سال سردرگمی بسیاری در ارتباط با تعداد انواع پرنده دودو و کبوتر رودریجز به وجود آمد. برخی دانشمندان فکر میکردند که سه گونه و برخی دیگر معتقد بودند امکان وجود پنج گونه، از جمله انواعی همانند دودو ناصری، دودو سفید و پرنده رودریگز سفید، وجود داشته باشد.
اما گاستلینگ، یانگ و هم تیمیهایشان پس از بازبینی دقیق چهار قرن نوشتههای علمی و باقیماندههای فیزیکی، از جمله تنها بافت نرم باقیمانده از دودو، معتقدند که تنها دو گونه وجود دارد دودو و کبوتر رودریگز و هر دو بخشی از خانواده کبوتر و قمری هستند که به خانواده کبوتران تعلق داشتند.
در ارتباط با شهرت دودو به عنوان پرندهای دستوپاچلفتی، نگاهی دقیقتر به باقیمانده اسکلتی آن نشان میدهد که این باور درست نیست. تیم تحقیقاتی فهمید که دودو تاندونهای در پای خود داشت که ضخامتش تقریبا به اندازه استخوان بود. این ویژگی امروزه در دیگر پرندگانی که به شدت و چابکی در بالا رفتن معروفاند، یافت میشود و مشخص میکند که دودو در واقع حیوانی بسیار سریع و فعال بوده است.
یانگ میگوید حتی پس از چهار قرن، ما چیزهای زیادی برای یادگیری در ارتباط این پرندگان دقیق داریم. تعداد اندکی از گزارشهای مکتوب از دودوهای زنده میگوید که این پرنده حیوانی بود که به شدت حرکت میکرد و عاشق جنگل بود.
محققان فکر میکنند که با نگاهی دقیقتر به دودو و کبوتر رودریگز، میتوانیم داستانهای نادرست را پاکسازی و تاریخ واقعی آنها را بهتر درک کنیم. در نهایت، انقراض آن پرندگان به علت ضعیفبودن یا سازگاری ضعیف یا نتیجه ناکامی تکاملی آنها نبوده است، بلکه ناشی از تأثیر زیانآور انسان بر محیط زیست خود بوده است.
گاستلینگ افزود دودوها در اکوسیستمشان جایگاه بنیادی داشتند. اگر آنها را درک کنیم، میتوانیم از بازیابی اکوسیستم موریس حمایت کنیم، احتمالا آغاز به خنثیسازی آسیبی کنیم که با ورود انسانها تقریبا نیمهزار سال پیش آغاز شد. دیگر هیچ پرنده زندهای همانند این دو گونه از کبوتر زمینی غولپیکر وجود ندارد.




