دیرینشناسان: زمین احتمالا بیش از پنج انقراض جمعی بزرگ تجربه کرده است

دیرینشناسان معتقدند که حیات بر روی زمین در طول تاریخ خود، پنج رویداد انقراض جمعی بزرگ را پشت سر گذاشته است. اولین این فاجعهها، نزدیک به ۴۴۵ میلیون سال پیش با انجماد سیاره رخ داد و باعث انقراض ۸۵ درصد گونههای دریایی شد. دومین رویداد، ناشی از گرمایش زمین بود و سومین و بزرگترین آنها، حدود ۲۵۲ میلیون سال پیش بیش از ۸۰ درصد گونههای دریایی و ۷۰ درصد مهرهداران زمینی را نابود کرد.
چهارمین انقراض جمعی، خزندگان را از بین برد و پنجمین آن، نزدیک به ۶۵ میلیون سال پیش با برخورد سیارکی به قطر حدود ۱۰ کیلومتر، دایناسورها را منقرض ساخت. با این حال، برخی محققان گمان میکنند تعداد این رویدادها بیش از پنج مورد بوده و زمین ممکن است تا ۱۶ انقراض جمعی را تجربه کرده باشد.
پنج انقراض بزرگ در تاریخ زمین
اولین انقراض جمعی در مرز دورههای اردویسن و سیلورین رخ داد. فورانهای آتشفشانی باعث تغییرات شدید اقلیم و افت سطح اکسیژن شدند. دومین رویداد، انقراض دونین پسین بین ۳۵۹ تا ۳۷۲ میلیون سال پیش، صخرههای آبی و تریلوبیتها را هدف قرار داد.
سومین و مخوفترین رویداد، انقراض پرمین-تریاسه، با فورانهای آتشفشانی سیبری همراه بود که گرمایش سریع، اسیدی شدن اقیانوسها و افت اکسیژن را به همراه داشت. این فاجعه خویشاوندان پیشپستانداران را نابود کرد و راه را برای ظهور خزندگان و دایناسورها باز کرد.
چهارمین انقراض در پایان تریاسه، ناشی از فعالیتهای آتشفشانی در پانگهآ، خزندگان را از بین برد و دایناسورها را در دوران ژوراسیک برآورد کرد. پنجمین رویداد، انقراض کرتاسه-پالئوژن، با برخورد سیارک رخ داد و نه تنها دایناسورها بلکه پتروسورها و بسیاری از گروههای دیگر را منقرض ساخت.
بازنگری در شمارش انقراضهای جمعی
سلینا کول، دیرینشناس دانشگاه اکلاهما، میگوید برای درک تاریخ حیات باید ابتدا انقراض را درک کنیم. ناپدید شدن سریع گونهها، زیستبومها را به شکل بنیادینی دگرگون میکند. جک سپکوسکی و دیوید رائوپ در سال ۱۹۸۲، پنج رویداد بزرگ را شناسایی کردند، اما اکنون محققان سوال میکنند که آیا رویدادهای بیشتری وجود داشته است.
پدرو مونارز از دانشگاه کالیفرنیا لسآنجلس معتقد است قطعا بیش از پنج انقراض جمعی رخ داده است. با این حال، تعریف استانداردی برای انقراض جمعی وجود ندارد. معمولا رویدادی که به سرعت زمینشناختی رخ دهد، ۷۰ درصد یا بیشتر گونهها را نابود کند و تأثیر جهانی داشته باشد، انقراض جمعی نامیده میشود.
مطالعهای منتشر شده در سال جاری نشان میدهد که در طول ۵۴۱ میلیون سال گذشته، ممکن است تا ۱۶ انقراض جمعی رخ داده باشد که با فعالیتهای آتشفشانی و گاهی برخوردهای سیارکی مرتبط بودند. با تغییر معیارهای شناسایی به ۴۰ درصد انقراض گونهها، تعداد رویدادهای شناسایی شده به طور چشمگیر افزایش مییابد.
چالشهای شناسایی و انقراض ششم
یکی از چالشهای اصلی، ناقص بودن سابقه فسیلی است. پدیده آرایه لازاروس باعث میشود گونههایی که منقرض به نظر میرسند، میلیونها سال بعد مجددا در سابقه فسیلی ظاهر شوند. همچنین رویدادهای محلی ممکن است به اشتباه به عنوان انقراض جمعی جهانی طبقهبندی شوند.
محققان در مورد اینکه آیا اکنون در انقراض جمعی ششم هستیم، بحث میکنند. بررسیهای سال ۲۰۲۲ نشان میدهد نرخ انقراض گونههای بیمهرگانی در ۵۰۰ سال اخیر، با ویژگیهای انقراض جمعی همخوانی دارد. بیش از ۷.۵ درصد گونههای نرمتنان منقرض شدهاند و گیاهان نیز تحت فشارهای مشابه قرار دارند.
مونارز تأکید میکند که انقراضهای جمعی نقش مهمی در شکلدهی تاریخ حیات داشته و بستر ظهور گونههای جدید را فراهم کردهاند. مبنای نرخ انقراض پسزمینه در طول زمان کاهش یافته و گونههای باقیمانده مقاومتر شدهاند. درک این فرآیندها میتواند به انسانها کمک کند تا تصمیمات بهتری برای جلوگیری از فاجعه ششم یا تبدیل نقش خود از عامل انقراض به حافظ زیستبومها بگیرند.




